Bộ GD-ĐT vừa công bố nhiều thông tin trong chương trình đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học khu vực Đông Nam Á (SEA-PLM) chu kỳ 2024 ở lĩnh vực toán và đọc hiểu.
Theo Bộ GD-ĐT, Việt Nam tham gia Chương trình SEA-PLM ở chu kỳ 2019 và chu kỳ 2024. Chương trình SEA-PLM chu kỳ 2024 có 7 nước tham gia gồm: Campuchia, Timor Leste, Lào, Myanmar, Malaysia, Philippines và Việt Nam.
Học sinh lớp 5 ở các nước tham gia hoàn thành cùng bài khảo sát năng lực đọc hiểu, viết, toán được thiết kế bởi Ban Thư ký Bộ trưởng Giáo dục ASEAN (SEAMEO).
Tại chu kỳ 2024 này, Việt Nam có 152 cơ sở giáo dục tiểu học thuộc 53 tỉnh/thành phố (cũ) tham gia khảo sát với 152 hiệu trưởng trường tiểu học, 1.074 giáo viên dạy các môn học lớp 5 cùng khoảng 6.000 học sinh lớp 5 và 6.000 phụ huynh.
Theo kết quả được công bố, ở chu kỳ 2024, tỉ lệ học sinh Việt Nam đạt mức năng lực cao ở lĩnh vực đọc hiểu là 66%, cao hơn tỉ lệ của các quốc gia còn lại và cao hơn mức trung bình của khu vực (đạt 40%). Tuy nhiên, có sự sụt giảm so với chu kỳ 2019. Điểm trung bình (2024): 323,5 điểm, giảm 13,0 điểm so với chu kỳ 2019 (336,5 điểm). Mức giảm này tương đương khoảng 3,86%.
Kết quả học tập học sinh tiểu học Việt Nam cao nhất khu vực Đông Nam Á. Trong ảnh: Giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo (phường Cầu Ông Lãnh- TP HCM)
Ở lĩnh vực toán học, tỉ lệ học sinh Việt Nam đạt mức năng lực cao là 88%, cao hơn tỉ lệ của các quốc gia còn lại và cao hơn mức trung bình của khu vực (đạt 36%), tuy nhiên giảm nhỏ so với năm 2029. Điểm trung bình (2024): 334,6 điểm, giảm 6,8 điểm so với chu kỳ 2019 (341,4 điểm)
Ở mức năng lực tối thiểu, Việt Nam có tỉ lệ học sinh đạt cao nhất so với tỉ lệ ở mục tiêu phát triển bền vững lĩnh vực đọc hiểu (86%) và toán học (95%) ở chu kỳ 2024.
Theo SEAMEO, từ dữ liệu SEA-PLM chu kỳ 2019 và 2024 có thể thấy nhiều đúc kết quan trọng.
Cụ thể, chỉ có một nửa học sinh đạt mức năng lực tối thiểu ở lĩnh vực đọc hiểu và chỉ một phần ba số học sinh đạt ở lĩnh vực toán, cho thấy nhu cầu cấp thiết tăng cường đầu tư cho học tập nền tảng, ưu tiên nhóm yếu thế và các trường khó khăn.
Kết quả học tập duy trì ổn định dù có nhiều "cú sốc" từ năm 2019 nhưng cần hành động hướng tới tương lai và đầu tư cho hệ thống giáo dục. Học sinh ở nhóm năng lực yếu cải thiện chậm, đòi hỏi chiến lược can thiệp có mục tiêu và hỗ trợ tăng tốc để thu hẹp khoảng cách. Rào cản học tập vẫn tồn tại, ảnh hưởng khác nhau giữa kết quả của học sinh nam và nữ, cần xây dựng hệ thống giáo dục để đảm bảo cơ hội bình đẳng.
Điều kiện về kinh tế - xã hội vẫn ảnh hưởng nhiều đến kết quả của học sinh. Cơ hội học tập sớm và nguồn lực trường học tác động tốt hơn tới kết quả của học sinh. Học sinh đạt kết quả tốt hơn khi ngôn ngữ sử dụng ở nhà tương thích với ngôn ngữ trong bài đánh giá. Trình độ giáo viên đã cải thiện nhưng vẫn thiếu năng lực sư phạm.
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Việt Nam Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao giá trị của bộ dữ liệu, báo cáo Chương trình SEA-PLM chu kỳ 2024. "Bộ dữ liệu, báo cáo kết quả chương trình thực sự quan trọng, ý nghĩa đối với Việt Nam cũng như các quốc gia trong việc xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách phát triển giáo dục trong thời gian tới"-ông Thưởng nhấn mạnh.
Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu hội nhập sâu rộng, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện. GD-ĐT Việt Nam được ưu tiên phát triển với định hướng chiến lược, giải pháp đột phá nâng cao chất lượng và công bằng giáo dục. Những kết quả tích cực, kinh nghiệm tốt đạt được trong quá trình tham gia các chương trình đánh giá khu vực, quốc tế sẽ được Bộ GD-ĐT áp dụng thực hiện các giải pháp đổi mới hoạt động dạy học, đánh giá học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và hội nhập quốc tế.
Theo SEAMEO, đầu tư cho giáo dục đang có xu hướng giảm trong khi cơ hội dân số vàng – giai đoạn lực lượng lao động chiếm tỉ lệ cao đang dần khép lại. Do đó, hệ thống giáo dục cần nâng cao tính công bằng và hiệu quả, đảm bảo mọi người học đều được tiếp cận giáo dục chất lượng, đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực để duy trì tăng trưởng bền vững.
Việc sử dụng dữ liệu để ra quyết định còn hạn chế, cần tăng cường theo dõi tiến độ, nhân rộng thực hành hiệu quả và thúc đẩy hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng.
