Tối 30-8, tại rạp Hồng Liên đông khán giả đã đến xem chương trình "Minishow Thanh Long – Lửa nghề không tắt" do đạo diễn Thanh Sơn dàn dựng. Kỷ niệm 15 năm theo nghệ thuật của học trò do ông đào tạo, đó là nghệ sĩ Thanh Long.

Đạo diễn Thanh Sơn với tính liên kết trong cấu trúc kịch mục

Điểm đáng chú ý trước hết là cấu trúc kịch mục mà đạo diễn Thanh Sơn kết nối, xây dựng một mạch dẫn tư tưởng: từ ca cảnh "Sân khấu cuộc đời" (như một lời tự sự về nghiệp diễn) đến những trích đoạn mang tính sử thi và bi kịch như "Đinh San loạn pháp trường", "Cổ Loa tình hận", rồi kết thúc bằng "Thiên Môn nghịch ái tình" – một trường đoạn hoành tráng, đẩy cảm xúc khán giả lên đỉnh điểm.

Cách sắp xếp ấy gợi liên tưởng đến một dòng chảy đi từ cơ bản nghề diễn đến nâng cao trình độ diễn xuất, từ đời thường đến sử thi, từ cá nhân đến cộng đồng.

Vốn kế thừa những bài học quý của anh trai ông – cố NSND Thanh Tòng, nhiều năm qua nghệ sĩ Thanh Sơn không chạy theo phô diễn bề ngoài. Ngược lại, ông chú trọng đến chiều sâu nội tâm nhân vật.

 Thanh Sơn tạo tiết chế và chiều sâu  

Trong "Cổ Loa tình hận", bi kịch Mỵ Châu – Trọng Thủy không bị sa đà vào lớp cảnh kịch tính, mà được nhấn mạnh ở ánh mắt, động tác chậm rãi, tiếng ca nghẹn ngào. Thanh Long diễn vai An Dương Vương rất nỗ lực, tạo được thần thái của vai diễn. Chính sự tiết chế trong diễn xuất làm nổi bật chất bi hùng của tuồng cổ, tạo sự đồng cảm mạnh mẽ nơi khán giả.

Ở "Đêm trường xuân một Triều Hoa rụng", hình ảnh Lý Chiêu Hoàng bất lực trước dòng xoáy quyền lực được đẩy cao bằng những khoảng lặng, một kỹ thuật dàn dựng ít được dùng trong cải lương truyền thống, nhưng lại đem đến hiệu quả tâm lý rõ nét. Nghệ sĩ Xuân Trúc đã yểm trợ cho diễn viên nhí Hồ Thảo Nhi diễn vai Lý Chiêu Hoàng, dùng hết tâm lực nâng những bước đi của một mầm non sân khấu.

Thanh Sơn - Giao thoa thế hệ: yếu tố sống còn của tuồng cổ

Một trong những giá trị lớn của chương trình chính là sự hòa quyện giữa thế hệ nghệ sĩ gạo cội và lớp diễn viên trẻ. NSƯT Trinh Trinh, NSƯT Võ Minh Lâm, nghệ sĩ Xuân Trúc, Thanh Long, Nguyễn Hoài Thanh, Hoàng Hải, Thúy My, Quách Phú Thành mang đến sự vững vàng về nghề, trong khi: Nhã Uyên, Tú Quyên, Vũ Hùng, Hồ Thảo Nhi, Minh Khuê, Thanh Hà, Kim Thùy, Khánh Ngọc, Thanh Tùng, Trung Hiếu, Phạm Tuyên thể hiện sức trẻ, sự dấn thân và khao khát khẳng định mình.

Chính sự kết nối này tạo nên sự truyền nghề đầy tâm huyết, giúp khán giả thấy rằng cải lương tuồng cổ không chỉ là ký ức, mà là dòng chảy liên tục, có người trao và có người nhận như tinh thần mà NSND Thanh Tòng đã để lại và các em của ông đã thực hiện.

Thanh Sơn tạo giá trị thẩm mỹ giữa sử thi và nhân bản

Các tiết mục trong mini show không đơn thuần tái hiện những câu chuyện lịch sử hay huyền thoại, mà còn chạm đến những giá trị nhân bản: đạo hiếu trong "Tiểu Long cứu cha", lòng trung nghĩa trong "Đinh San loạn pháp trường", tình yêu và bi kịch cá nhân trong "Cổ Loa tình hận". Ở đây, cải lương tuồng cổ được đặt trong một khung thẩm mỹ kép: vừa mang dáng dấp sử thi, vừa gợi mở suy tư nhân sinh.

Nếu xem mini show này như một tác phẩm độc lập, thì nó chính là một tuyên ngôn nghệ thuật: cải lương tuồng cổ sẽ sống bền, khi người nghệ sĩ còn giữ được đam mê và khán giả còn tìm thấy sự đồng cảm. 

Nghệ sĩ Thanh Sơn giỏi về vũ đạo, võ thuật, có nội lực thể hiện các vai tính cách, vai kép độc và võ tướng. Thanh Long kế thừa ở ông những sở trường đó. Anh đã cùng ê-kíp chứng minh rằng cải lương tuồng cổ có thể tiếp tục hành trình không phải với sự hoài niệm khép kín, mà bằng cách đặt di sản vào bối cảnh mới, làm nó vang vọng trong đời sống đương đại.

Vai trò đạo diễn Thanh Sơn nổi bật như một "người kiến tạo không gian thẩm mỹ", vừa gìn giữ nguyên khí tuồng cổ, vừa thổi vào đó tinh thần của ngày hôm nay. 

Đây có thể xem là một bước đi nhỏ nhưng vững vàng, gợi mở niềm tin rằng: cải lương tuồng cổ sẽ được tiếp nối bởi tinh thần yêu nghề như Thanh Long.

Nghệ sĩ Thanh Sơn cho biết: "Tôi luôn tin rằng chỉ khi thế hệ đi trước và thế hệ trẻ cùng đứng chung sân khấu, truyền cho nhau năng lượng thì cải lương tuồng cổ mới thật sự sống lâu bền. Với vai trò đạo diễn, tôi giống như một nhạc trưởng, giúp từng nghệ sĩ phát huy thế mạnh của mình nhưng vẫn hòa chung trong tổng thể".