Tối 29-1, tại Nhà hát Thành phố, giữa không khí trang trọng của Lễ trao giải Giải Mai Vàng lần thứ 31-2025, khoảnh khắc nhạc sĩ Đức Trí lặng lẽ có mặt để chúc mừng thầy mình – nhạc sĩ Cao Văn Lý, hình ảnh này đã để lại một dư âm sâu lắng. Không phải tỏa sáng trên ánh đèn sân khấu, mà chính từ lời tâm sự chân thành của người học trò năm xưa đã làm sáng lên giá trị bền vững của tình thầy trò trong đời sống âm nhạc Việt Nam.

Người thầy đáng kính của nhạc sĩ Đức Trí

Nhạc sĩ Đức Trí kể, khi hay tin thầy được vinh danh phần thưởng "Mai Vàng nhân ái" vì những đóng góp trọn đời cho dân ca, cải lương với các bài Lý bất hủ, anh đã lập tức sắp xếp đến gặp.

Trước đó ít ngày, một tin nhắn ngắn từ thầy khiến anh thoáng lo lắng. Nhưng hóa ra, đó là lời mời giản dị: thầy muốn báo tin vui và mong ba người học trò cũ – Đức Trí, Thái Huân, Cẩm Lệ cùng đến chia vui, chụp với thầy một tấm ảnh kỷ niệm.

Đằng sau cuộc hội ngộ ấy là cả một chặng đường dài của niềm tin và trách nhiệm. Nhạc sĩ Cao Văn Lý là người đã đến tận nhà cậu bé Đức Trí 11 tuổi năm xưa để dạy lý thuyết âm nhạc, sáng tác ca khúc; là người mở cánh cửa đưa học trò vào nhạc viện, bảo lãnh cho một tài năng trẻ chưa có bằng trung cấp được học thẳng đại học. 

Trước những hoài nghi, phản đối, thầy chỉ nói một câu ngắn gọn mà kiên định: "Trí chắc chắn sẽ học được". Câu nói ấy, theo nhạc sĩ Đức Trí, là niềm tin quyết định cho cả hành trình nghề nghiệp sau này.

Cao Văn Lý cả đời cống hiến cho âm nhạc

Ở tuổi ngoài 90, nhạc sĩ Cao Văn Lý vẫn đau đáu với ký ức và con người. Ông sợ những bức ảnh chụp cùng học trò có thể là lần cuối, nên mong mỏi họ đến bằng được.

Ánh mắt rạng lên khi biết các học trò có mặt – dù chỉ là "khách không mời" đã nói thay tất cả: niềm hạnh phúc của người thầy không nằm ở vinh danh, mà ở sự hiện diện của những đứa học trò trưởng thành.

Chia sẻ của Đức Trí càng khiến người nghe lắng lại khi anh so sánh rất thật: những ca khúc anh viết có thể được nhớ, rồi quên sau vài chục năm; nhưng những bài Lý của thầy – Lý qua cầu, Lý Mỹ Hưng, Lý trăng soi… sẽ còn được hát hàng trăm năm nữa.

Đó là sự ngưỡng mộ không chỉ dành cho tài năng, mà cho tầm vóc văn hóa của một đời người lặng lẽ gìn giữ mạch nguồn dân ca Nam Bộ. Bởi, nhạc sĩ Cao Văn Lý có những đóng góp đặc biệt cho sân khấu cải lương và âm nhạc truyền thống Nam Bộ.

Ông được xem là "cha đẻ" của khoảng 20 bài lý đã đi vào đời sống sân khấu như: Lý qua cầu, Lý trăng soi, Lý đêm trăng, Lý chim xanh, Lý Mỹ Hưng, Lý bông trang, Lý tương phùng… Những bài ca này hiện nay vẫn đang được lưu truyền trong các tác phẩm nghệ thuật trong và ngoài nước.

Phần thưởng "Mai Vàng nhân ái" trao cho nhạc sĩ Cao Văn Lý vì thế không chỉ là sự tri ân dành cho một cá nhân, mà còn là lời khẳng định giá trị của những người thầy âm thầm đứng phía sau ánh đèn sân khấu.

Từ năm 2020 ông Tô Đình Tuân – Tổng Biên Tập Báo Người Lao Động - Trưởng Ban chỉ đạo Giải Mai Vàng đã có sáng kiến tổ chức thêm hai chương trình ý nghĩa đó là "Mai Vàng nhân ái" nhằm trao tặng những nghệ sĩ có nhiều đóng góp cho sự nghiệp nghệ thuật hoặc bệnh tật, già yếu, neo đơn có hoàn cảnh khó khăn và "Mai Vàng tri ân", nhằm cảm ơn sự cống hiến của các văn nghệ sĩ, các nhà khoa học, đội ngũ y bác sĩ, nhà giáo, chiến sĩ cách mạng lão thành, … đã có nhiều đóng góp cho đất nước.

Với sự đồng hành xuyên suốt và bền bỉ của Ngân hàng TMCP Nam Á, trong 6 năm qua, hai chương trình "Mai Vàng Nhân ái", "Mai Vàng tri ân" đã đến thăm, tặng quà cho hơn 900 cá nhân và tập thể tại 23 tỉnh, thành trong cả nước.