Sáng 5-11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội (QH) thảo luận ở tổ về các Dự án Luật: sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Thi hành án dân sự (sửa đổi); Giám định tư pháp (sửa đổi); sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Thảo luận tại tổ, nhiều đại biểu thống nhất với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, khi đã mở rộng phạm vi phòng, chống tham nhũng sang khu vực tư, bổ sung cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích, hoàn thiện quy định về kê khai, minh bạch tài sản, thu nhập và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, tư pháp.

ĐB Trần Công Phàn (đoàn TP HCM) đồng tình với việc mở rộng đối tượng kê khai đối với các doanh nghiệp nhà nước nói chung (trên 50% vốn nhà nước trở lên), thay vì chỉ kê khai đối với doanh nghiệp 100% vốn nhà nước như quy định hiện hành, bởi với xu thế cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước thì tỉ lệ doanh nghiệp 100% vốn nhà nước còn rất ít. Tuy nhiên, vị đại biểu là Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam đề nghị xem lại những người nước ngoài là lãnh đạo các doanh nghiệp nhà nước thì có phải kê khai tài sản, thu nhập hay loại trừ việc kê khai của họ. Ông Phàn đề nghị phải nghiên cứu kỹ vấn đề này.

Cùng quan điểm, ĐB Trần Thị Kim Nhung (đoàn Quảng Ninh) cho rằng việc mở rộng phạm vi phòng, chống tham nhũng sang khu vực tư nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phòng, chống tham nhũng trong khu vực tư. ĐB Nhung cũng lưu ý với các doanh nghiệp này, chủ doanh nghiệp và các chủ thể liên quan hoàn toàn có thể là công dân Việt Nam hoặc là người nước ngoài. "Việc quy định nghĩa vụ sao kê tài sản đối với đối tượng này cũng có thể liên quan đến bí mật, quyền riêng tư của người nước ngoài và phần nào có thể làm ảnh hưởng đến tâm lý của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư".

Do vậy, ĐB Nhung đề nghị nên cân nhắc có những quy định riêng phù hợp, có tính đặc thù với đối tượng là người nước ngoài để hạn chế ảnh hưởng đến môi trường đầu tư. Theo đại biểu, biện pháp này chỉ được thực hiện đối với công dân Việt Nam thì sẽ phù hợp hơn.

Lương 16 triệu nhưng thu nhập thêm 50 triệu/tháng, kê khai thế nào?

ĐB Phan Xuân Dũng (đoàn Khánh Hòa) đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng đã được Đảng, Nhà nước tiến hành rất mạnh mẽ trong thời gian qua, đặc biệt là nhiệm kỳ vừa rồi. Theo ông Dũng, cùng với phòng, chống tham nhũng, cần đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, vì "tham nhũng là hạt ngô thì lãng phí là bắp ngô", lãng phí hiện rất lớn, đòi hỏi phải có giải pháp mạnh mẽ. Đơn cử, hiện nay tiến hành sắp xếp lại, tài sản vật chất, trụ sở dôi dư nhiều, do đó cần có giải pháp để sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí.

Với vấn đề kê khai tài sản, ĐB Phan Xuân Dũng dẫn chứng ở một số quốc gia, lương và thu nhập là rất khác nhau. "Vậy bây giờ chúng ta yêu cầu kê khai tài sản, thì kê khai thế nào? Ví dụ có người lương chỉ khoảng 16 triệu đồng/tháng, nhưng làm thêm các thứ thu nhập lên đến 50-60 triệu đồng/tháng", ông Dũng nói.

Cũng theo đại biểu, do thu nhập và lương khác nhau, nên có quốc gia yêu cầu kê khai hết tài sản, nhưng không quá chi tiết về nguồn gốc thu nhập. Về sau, nếu vượt quá tài sản đã kê khai thì họ bắt đầu tính. Do đó, vấn đề kê khai tài sản cần tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia khác.

Trong khi đó, liên quan đến kê khai tài sản, ĐB Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) cho rằng chúng ta quy định hàng năm phải kê khai và kê khai tài sản bổ sung. Nếu như phát sinh tài sản bổ sung tăng lên 1 tỉ đồng thì phải xác minh. "Tuy nhiên, có nhất thiết là cứ tăng lên 1 tỉ đồng thì phải xác minh hay không?". Theo đại biểu, quan trọng nhất là kê khai như thế nào, có giải trình rõ tài sản phát sinh hay không? Nếu đã kê khai, có bằng chứng, có minh chứng đầy đủ thì không có gì phải xác minh. Chỉ xác minh khi nào kê khai không trung thực hoặc có dấu hiệu gian dối, có tố cáo.

Về thu hồi tài sản tham nhũng, theo ĐB Cường, người tham nhũng thường tìm cách tẩu tán, phân tán tài sản cho con, em, cho những người thân trong gia đình. "Luật phòng, chống tham nhũng phải đưa ra quy định trường hợp đã bị truy tố về tội tham nhũng, làm thất thoát tài sản thì trong quá trình thu hồi tài sản phải điều tra, không chỉ riêng tài sản cá nhân mà còn điều tra cả tài sản của những người có liên quan để phòng tránh tẩu tán. Như thế mới đảm bảo tính răn đe, mạnh mẽ hơn trong công tác thu hồi tài sản tham nhũng", đại biểu đề xuất.