Trong không khí trang nghiêm của lễ dâng hương tưởng niệm 792 năm ngày mất Thái tổ Thái Thượng hoàng Trần Thừa (1234 – 2026) tại Đền Vạn Khoảnh (tổ dân phố Vạn Thanh, phường Nam Định), những trích đoạn cải lương của đoàn nghệ sĩ từ TP HCM do nghệ sĩ Phượng Nga dẫn đầu đã tạo nên dấu ấn xúc động. Theo lời của bà, đó là những câu chuyện lịch sử của triều Trần được tái hiện bằng nghệ thuật sân khấu truyền thống, hòa cùng lòng thành kính của hàng ngàn người dân về dự lễ.

Phượng Nga - Nghệ thuật chạm vào ký ức lịch sử

Lễ dâng hương tưởng niệm Thái tổ Thái Thượng hoàng Trần Thừa năm nay diễn ra trong không khí linh thiêng và trang trọng. Tại Đền Vạn Khoảnh, lễ văn đã ôn lại những chiến công hiển hách của Vương triều Trần và công lao to lớn của Thái tổ Trần Thừa – người đặt nền móng cho một triều đại rực rỡ trong lịch sử dân tộc.

"Theo sử sách, Thái tổ Trần Thừa sinh năm Giáp Thìn (1184) tại hương Tức Mặc, phủ Thiên Trường xưa. Ông từng giữ chức Thái úy phụ chính triều Lý. Năm 1225, con trai thứ của ông là Trần Cảnh lên ngôi vua, hiệu Trần Thái Tông, mở đầu Vương triều Trần; Trần Thừa được tôn làm Thượng hoàng trông coi việc nước" – Nghệ sĩ Phượng Nga chia sẻ về nội dung các trích đoạn mà đoàn nghệ sĩ đã biểu diễn.

Bà cũng cho biết, qua sử sách và kịch bản sân khấu, trong vai trò Thượng hoàng, ông đã dung hòa những mâu thuẫn với các cựu thần triều Lý, củng cố nền tảng cho triều đại mới, tái thiết đất nước, sửa đổi hình luật, lễ nghi, chế độ thuế khóa và hệ thống quan chức.

"Nhân vật cho biên soạn "Quốc triều thông chế", đồng thời áp dụng việc điểm chỉ bằng dấu vân tay trong các văn tự – một phương thức quản lý hành chính được đánh giá là đi trước nhiều quốc gia khác nhiều thế kỷ. Không chỉ vậy, Thượng hoàng Trần Thừa còn chú trọng đào tạo nhân tài cho đất nước, tổ chức các kỳ thi Tam giáo (1227) và Thái học sinh (1232). Ông mất ngày 18 tháng Giêng năm Giáp Ngọ (1234), sau này được tôn miếu hiệu Thái tổ" – Nghệ sĩ Phượng Nga nói về những tư liệu mà bà biết được qua kịch bản sân khấu.

Khi cải lương hòa vào không khí lễ hội

Giữa không gian linh thiêng của lễ hội, đoàn nghệ sĩ cải lương từ TP HCM do nghệ sĩ Phượng Nga dẫn đầu đã biểu diễn trích đoạn từ vở "Thái thượng hoàng Trần Thừa", tái hiện hình ảnh vị khai quốc công thần của triều Trần.

Nghệ sĩ Phượng Nga xúc động chia sẻ thêm: "Không khí tại lễ dâng hương cực kỳ trang nghiêm. Khi chúng tôi bước lên sân khấu biểu diễn, cảm giác như được sống trong không gian lịch sử. Điều làm tôi xúc động nhất là khi các bô lão địa phương lên sân khấu nói lời cảm ơn đoàn nghệ sĩ vì đã tái hiện hình ảnh tổ tiên của họ trong buổi đầu dựng nghiệp Vương triều Trần. Nhiều người đã không cầm được nước mắt".

Theo bà, khán giả miền Bắc dành tình cảm đặc biệt cho cải lương. Mỗi trích đoạn đều nhận được những tràng vỗ tay dài, có lúc khán giả vỗ tay liên tục nhiều lần khiến nghệ sĩ càng thêm xúc động. "Được biểu diễn ngay trong chính lễ hội tưởng niệm tổ tiên nhà Trần là niềm vinh dự lớn đối với đoàn nghệ sĩ từ TP HCM ra biểu diễn lần này" – nghệ sĩ Phượng Nga nói.

Hành trình nghệ thuật tri ân lịch sử

Không chỉ biểu diễn tại Nam Định, đoàn nghệ sĩ của Phượng Nga còn thực hiện chuyến lưu diễn tại nhiều di tích lịch sử gắn với triều Trần. Tại Đền Trần Thái Bình, đoàn biểu diễn vở "Thái sư Trần Thủ Độ"; tại Đền Trần Nam Định, biểu diễn vở "Thái thượng hoàng Trần Thừa"; tại Chùa Mễ Xá (Đông Triều – Quảng Ninh), đoàn diễn vở "Phật hoàng Trần Nhân Tông"; và tại Chùa Nành (Phù Đổng – Ninh Hiệp – Hà Nội), đoàn mang đến vở "Rạng ngọc Côn Sơn".

Tham gia chuyến đi này còn có các nghệ sĩ cải lương Tô Châu, Ngân Linh, Ngân Tâm, Tâm Tâm, Chí Cường, Hồng Lan, Ngô Quốc Khánh, Tuấn Tú. Bên cạnh đó là các nghệ sĩ ca nhạc như Bình Mập, Lâm Phương Thảo, Hoàng Tùng cùng MC Phan Việt, trình diễn nhiều ca khúc mang âm hưởng dân ca ca ngợi quê hương đất nước.

Sự kết hợp giữa sân khấu cải lương và âm nhạc dân tộc đã góp phần tạo nên bầu không khí nghệ thuật giàu cảm xúc trong chuỗi lễ hội tưởng niệm.

Nghệ thuật như một lời tri ân

Trong lễ giỗ lần thứ 792 của Thái thượng hoàng Trần Thừa, hàng ngàn người dân địa phương cùng con cháu họ Trần từ khắp mọi miền đất nước đã về dâng hương tri ân công lao của vị khai quốc công thần.

Giữa dòng người thành kính ấy, những câu hát cải lương vang lên như một cách kể chuyện lịch sử bằng nghệ thuật. Với nghệ sĩ Phượng Nga và các đồng nghiệp, chuyến đi lần này không chỉ là một chuyến biểu diễn, mà còn là hành trình tri ân lịch sử bằng sân khấu truyền thống.