Vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Trong đó có vụ án xảy ra tại Trung tâm Giọng ca để đời do ông Diệp Văn Lập (ca sĩ Quang Lập) làm chủ, Công ty BH Media... Nhiều tác giả, ca sĩ và đơn vị sản xuất âm nhạc đang đặc biệt quan tâm đến cách thức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Khi phát hiện tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình hoặc cuộc biểu diễn bị sử dụng trái phép, chủ thể quyền cần chủ động tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Liên hệ cơ quan công an

Việc đầu tiên là gửi văn bản đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị xác định tư cách tham gia tố tụng. Tùy từng trường hợp cụ thể, cá nhân hoặc tổ chức có thể được xác định là bị hại, nguyên đơn dân sự hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Trong các vụ án xâm phạm bản quyền âm nhạc, quyền lợi thường thuộc về nhiều chủ thể khác nhau như tác giả phần nhạc, tác giả lời, chủ sở hữu tác phẩm, ca sĩ biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình hoặc đơn vị được chuyển quyền khai thác. Vì vậy, mỗi cá nhân, tổ chức cần xác định rõ quyền nào của mình đã bị xâm phạm.

Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh quyền

Hồ sơ chứng minh nên được chia thành ba nhóm chính. 

Nhóm thứ nhất gồm các tài liệu chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp như giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, hợp đồng chuyển nhượng, hợp đồng cấp phép, văn bản thỏa thuận. 

Nhóm thứ hai là chứng cứ về hành vi xâm phạm như đường link, video, hình ảnh, hóa đơn quảng cáo, dữ liệu phát hành.

Nhóm thứ ba là tài liệu chứng minh thiệt hại và khoản lợi bất chính mà bên vi phạm thu được.

Gửi đơn yêu cầu bồi thường

Sau khi vụ án đã được khởi tố, chủ thể quyền nên nộp đơn đề nghị tham gia tố tụng đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại trực tiếp đến cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án.

Các vụ án bản quyền thường xoay quanh ba vấn đề: quyền thuộc về ai, việc sử dụng có được phép hay không và mức thiệt hại cụ thể. Do đó, người bị xâm phạm nên đề nghị cơ quan điều tra trưng cầu giám định quyền tác giả, đối chiếu bản gốc với nội dung vi phạm, xác định phạm vi sử dụng và định giá thiệt hại hoặc khoản lợi bất chính.

Rà soát kỹ các hợp đồng đã ký

Nhiều tranh chấp phát sinh từ các hợp đồng thiếu chặt chẽ về phạm vi chuyển giao quyền. Vì vậy, các bên cần kiểm tra kỹ các thỏa thuận đã ký kết để xác định quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong quá trình điều tra, bên vi phạm có thể đề nghị thương lượng hoặc bồi thường một phần.

Việc nhận tiền cần được lập thành văn bản rõ ràng và không nên ký các giấy tờ từ bỏ quyền lợi khi chưa được xác định tư cách tố tụng.

Yêu cầu nền tảng số bảo toàn dữ liệu

Song song với quá trình tố tụng, chủ thể quyền nên yêu cầu các nền tảng số gỡ bỏ nội dung vi phạm, tạm dừng tính năng kiếm tiền và lưu giữ dữ liệu về lượt xem, doanh thu và lịch sử thanh toán để phục vụ công tác điều tra.