Sau nhiều năm chờ đợi, chiều 18-5, đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu chính thức thông xe toàn tuyến, mở ra kỳ vọng về một trục phát triển chiến lược phía Đông TP HCM.

Tháo "nút thắt" cho vùng kinh tế trọng điểm

Nhiều năm qua, Quốc lộ 51 luôn trong tình trạng quá tải khi vừa phải "gánh" lượng xe container phục vụ cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, vừa đáp ứng nhu cầu đi lại, du lịch giữa TP HCM, Đồng Nai với các đô thị biển như Vũng Tàu, Long Hải hay Bình Châu. Những dòng xe nối dài, đặc biệt vào cuối tuần hoặc cao điểm lễ, Tết, không chỉ khiến việc di chuyển trở nên mệt mỏi mà còn làm gia tăng chi phí logistics, ảnh hưởng hiệu quả khai thác cảng biển và hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Do đó, nhu cầu về một tuyến đường cao tốc kết nối trực tiếp Biên Hòa với Vũng Tàu đã được đặt ra từ nhiều năm trước, nhất là khi cụm cảng Cái Mép - Thị Vải ngày càng khẳng định vai trò cửa ngõ hàng hải quốc tế của khu vực phía Nam. Tuy nhiên, do nhiều khó khăn liên quan nguồn vốn, quy hoạch và giải phóng mặt bằng, dự án trải qua thời gian dài chuẩn bị trước khi từng bước được triển khai.

Việc đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu hoàn thành được xem là dấu mốc quan trọng trong bối cảnh sân bay Long Thành đang tăng tốc xây dựng và khu vực Đồng Nai - Phú Mỹ phát triển mạnh về công nghiệp, logistics. Tuyến đường dài gần 54 km kết nối trực tiếp với cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây, sân bay Long Thành và cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, hình thành hành lang giao thông hiện đại từ trung tâm công nghiệp đến cửa ngõ biển quốc tế phía Nam.

Lần đầu tiên, khu vực Đông Nam Bộ hình thành trục liên kết đồng bộ giữa cảng biển quốc tế, sân bay quốc tế và hệ thống cao tốc. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh logistics cũng như mở rộng không gian phát triển cho toàn vùng.

Cú hích quan trọng

Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Nguyễn Văn Út nhiều lần nhấn mạnh đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu là dự án giao thông trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa đặc biệt trong kết nối vùng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực Đông Nam Bộ. Theo ông, dự án không chỉ góp phần giải quyết áp lực giao thông kéo dài trên Quốc lộ 51 mà còn tăng khả năng kết nối với sân bay Long Thành trong tương lai.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Trình, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án các công trình giao thông TP HCM, đánh giá tuyến đường cao tốc không chỉ đáp ứng mong mỏi của người dân 2 địa phương mà còn tạo cú hích lớn cho kinh tế vùng. Theo ông, đây là "mạch máu" chiến lược kết nối các trung tâm công nghiệp, logistics và cảng biển của vùng Đông Nam Bộ, đồng thời chấm dứt thế phụ thuộc gần như tuyệt đối vào Quốc lộ 51 suốt nhiều năm qua.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Trung, Giám đốc Công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Âu, cho rằng giá trị lớn nhất mà tuyến đường cao tốc mang lại nằm ở khả năng hình thành hệ sinh thái kinh tế tích hợp cho khu vực phía Đông TP HCM.

"Đường cao tốc sẽ tạo ra tiêu chuẩn phát triển mới cho cả khu vực. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất thời gian tới không còn là chuyện có đường hay không mà là năng lực quy hoạch đi kèm. Nếu tận dụng tốt quỹ đất và phát triển đồng bộ đô thị, logistics, dịch vụ phụ trợ, hành lang Biên Hòa - Vũng Tàu hoàn toàn có thể trở thành cực tăng trưởng mới của phía Nam" - ông Trung nhận định.

Không chỉ tạo động lực cho logistics và công nghiệp, đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu còn được kỳ vọng mở ra giai đoạn tăng trưởng mới cho du lịch biển phía Đông TP HCM. Với việc rút ngắn thời gian di chuyển, tuyến đường cao tốc giúp khoảng cách từ trung tâm TP HCM đến Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm hay Bình Châu trở nên thuận tiện hơn, nhất là vào cuối tuần và dịp lễ, Tết.

Ông Trần Văn Mạnh, đại diện một doanh nghiệp du lịch nghỉ dưỡng tại Hồ Tràm, cho hay đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sẽ tạo thay đổi lớn trong tâm lý lựa chọn điểm đến của du khách. Theo ông, khi thời gian di chuyển được rút ngắn và ổn định hơn, khách từ TP HCM có xu hướng tăng các chuyến nghỉ dưỡng ngắn ngày thay vì chỉ tập trung vào dịp lễ. "Du lịch hiện nay cạnh tranh không chỉ bằng cảnh đẹp mà còn ở khả năng tiếp cận. Một điểm đến cách TP HCM vài giờ nhưng di chuyển thuận lợi sẽ có lợi thế rất lớn trong việc thu hút dòng khách cuối tuần và khách gia đình" - ông Mạnh nhận định.

Theo các doanh nghiệp, đường cao tốc không chỉ giúp tăng lượng khách mà còn mở ra dư địa phát triển cho chuỗi dịch vụ ven biển như lưu trú, ẩm thực, giải trí và du lịch trải nghiệm. Các địa phương như Long Hải, Hồ Tràm hay Bình Châu cũng có cơ hội đón thêm nhiều dự án nghỉ dưỡng chất lượng cao nhờ lợi thế kết nối mới.

Ở góc độ rộng hơn, tuyến đường cao tốc đang góp phần định hình trục phát triển phía Đông TP HCM, nơi giao thoa giữa công nghiệp, logistics, kinh tế biển và du lịch. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả lợi thế này, các địa phương cần chú trọng quy hoạch đồng bộ, tránh phát triển tự phát làm quá tải hạ tầng và ảnh hưởng cảnh quan ven biển.

Ông Phan Khắc Duy, Bí thư Đảng ủy xã Hồ Tràm, cho rằng đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sẽ tạo cú hích quan trọng để Hồ Tràm bứt phá mạnh hơn về du lịch và dịch vụ chất lượng cao. Theo ông, nhiều năm qua khu vực này đã thu hút nhiều dự án nghỉ dưỡng quy mô lớn nhưng để phát triển tương xứng tiềm năng thì yếu tố kết nối hạ tầng đóng vai trò quyết định. Địa phương đang định hướng phát triển theo mô hình du lịch xanh, nghỉ dưỡng gắn với bảo tồn thiên nhiên và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc tuyến đường cao tốc hoàn thành sẽ mở thêm cơ hội thu hút đầu tư vào các sản phẩm du lịch cao cấp, chăm sóc sức khỏe, thể thao biển và kinh tế đêm.