Một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Communications Earth & Environment chỉ ra rằng Trái Đất của chúng ta đã trải qua một đợt đảo chiều cực từ dài và hỗn loạn bất thường 40 triệu năm về trước, một sự kiện có lẽ đã định hình đáng kể thế giới chúng ta đang sống ngày nay.

Nhóm nghiên cứu quốc tế dẫn đầu bởi nhà cổ từ học Yuhji Yamamoto từ Đại học Kochi (Nhật Bản) đã tìm ra trang sử thất lạc này nhờ vào một lõi trầm tích được lấy lên từ vùng biển ngoài khơi Newfoundland - Canada, thuộc Bắc Đại Tây Dương.

Các tín hiệu từ tính bên trong những lõi này, được gắn vào các tinh thể nhỏ, tiết lộ hướng của từ trường Trái Đất trong những khoảng thời gian rất dài.

Như nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra, cực Bắc và cực Nam từ tính của Trái Đất không "yên vị" mà đã nhiều lần đổi chỗ cho nhau.

Tuy nhiên, theo các tính toán trước đây, một cú đảo chiều chỉ kéo dài khoảng 10.000 năm.

Lõi trầm tích Newfoundland đã tiết lộ rằng khoảng 40 triệu năm trước - thời kỳ địa chất gọi là thế Thủy Tân (Eocene) - Trái Đất đã trải qua sự đảo chiều cực từ kéo dài tới 18.000 năm, thậm chí 70.000 năm.

Các lần đảo chiều cực từ trong thế Thủy Tân diễn ra liên tiếp, lộn xộn, có nhiều giai đoạn "phục hồi giả" - tức hướng từ trường dao động liên tục trước khi chính thức đảo cực - và gây không ít khó khăn cho các sinh vật Trái Đất.

Kết quả nói trên tương đồng với lần đảo cực gần đây nhất là sự kiện Brunhes-Matuyama, cách đây 775.000 năm, với 22.000 năm hỗn loạn kéo dài.

Điều này cho thấy các cuộc đảo cực kéo dài có thể là quy luật chứ không phải ngoại lệ. Các mô phỏng máy tính cho thấy thời gian đảo cực thậm chí có thể lên đến 130.000 năm.

Khi từ trường đang trong quá trình đảo cực, lớp "giáp" bảo vệ Trái Đất yếu đi, khiến hành tinh bị phơi nhiễm bức xạ vũ trụ cường độ cao. Thời gian chuyển đổi này càng chậm, tác động càng kéo dài.

Vì vậy, kết quả nghiên cứu mới cho thấy những thời kỳ tương tự có thể sẽ tiếp tục đến với Trái Đất, buộc con người có phương án chuẩn bị, ví dụ tạo ra các hệ thống tốt hơn để bảo vệ lưới điện, hệ thống viễn thông... trước các cơn bão từ.

Chúng ta cũng không nên quá lo lắng: Trong suốt hàng tỉ năm lịch sử, Trái Đất đã đảo cực hàng trăm lần, trong đó có nhiều lần tổ tiên của chúng ta đã trực tiếp trải qua. Không có bằng chứng cho thấy đảo cực từ - dù kéo dài - liên quan đến các đại tuyệt chủng.