Bóng đá là môn thể thao tập thể. Một khoảnh khắc lóe sáng của cá nhân nào đó có thể định đoạt trận đấu nhưng một hành trình dài của một đội tuyển quốc gia thì chưa bao giờ được xây dựng chỉ bằng vài cái tên.

Vì thế, khi câu chuyện về một đội tuyển bị "định danh" bởi một hoặc 2 ngôi sao, đó không còn là vấn đề chuyên môn đơn thuần. Nó là câu chuyện của nhận thức, của truyền thông và sâu xa hơn, là của bản sắc.

Thời gian gần đây, đội tuyển Việt Nam thường được nhắc đến cùng 2 cái tên: Nguyễn Xuân Son và Đỗ Hoàng Hên - 2 cầu thủ nhập tịch mang đến làn gió mới về thể chất và lối chơi. Không thể phủ nhận giá trị họ tạo ra nhưng khi mọi ánh nhìn dồn về một vài cá nhân thì phần còn lại của tập thể dễ bị làm mờ.

Chiến thắng 3-0 trước Bangladesh là một chi tiết đáng suy ngẫm. Ba bàn thắng đều đến từ các cầu thủ nội lần lượt là Tuấn Hải, Xuân Mạnh, Hai Long - cùng đang khoác áo CLB Hà Nội. Đó cũng là lời nhắc rõ ràng rằng sức mạnh của đội tuyển không nằm ở vài điểm sáng riêng lẻ, mà ở chiều sâu và sự kết nối của cả hệ thống.

Khi một đội tuyển bị gắn chặt với vài ngôi sao, đặc biệt là các cầu thủ nhập tịch, sẽ tạo ra một áp lực âm thầm. Xuân Son và Hoàng Hên trở thành tâm điểm của áp lực.

Ở góc độ này, việc "định danh" đội tuyển bằng vài ngôi sao không chỉ tạo sức ép lên phần còn lại, mà còn đặt chính những ngôi sao vào trạng thái phải liên tục chứng minh năng lực, đôi khi vượt ra ngoài vai trò thực sự của họ trong hệ thống.

Còn các cầu thủ nội có thể bị đặt vào thế so sánh, bị nghi ngờ về vai trò, thậm chí bị xem là "kép phụ". Trong khi đó, họ mới là nền tảng tạo nên sự ổn định và chiều sâu.

Sự thay đổi trong cách gọi tên đội tuyển, từ một tập thể có nhiều trụ cột sang một đội bóng gắn với vài cá nhân, vì thế cần được nhìn nhận một cách thận trọng.

Bóng đá thế giới không thiếu những đội tuyển gắn liền với một biểu tượng, như gần đây là Bồ Đào Nha với Cristiano Ronaldo, Argentina với Messi. Nhưng Bồ Đào Nha vô địch Euro 2016 là thành quả của một tập thể kỷ luật. Argentina đăng quang World Cup 2022 là hành trình của một đội hình hoàn chỉnh, nơi mỗi mắt xích đều có vai trò không thể thay thế.

Truyền thông có thể chọn một gương mặt để kể chuyện. Nhưng đội bóng không được phép bị thu nhỏ lại trong một vài gương mặt.

Không ai có thể yêu cầu người hâm mộ giảm sự yêu thích dành cho một ngôi sao. Cảm xúc là tự nhiên, song cách nhìn nhận thì có thể lựa chọn.

Cân bằng để thấy rằng một bàn thắng không chỉ là cú chạm bóng cuối cùng, mà là cả một chuỗi phối hợp phía sau. Cân bằng để kể câu chuyện về đội tuyển như một chỉnh thể và cân bằng để mỗi cầu thủ đều cảm nhận được giá trị của mình trong bức tranh chung.