Thông tin trên được Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn chia sẻ tại buổi làm việc của Đoàn công tác Bộ Y tế với UBND TPHCM về chấm dứt bệnh lao, chiều 26-3.

1 năm phát hiện hơn 20.000 ca lao

Báo cáo tại buổi làm việc, TS-BS Nguyễn Hữu Lân, Gíam đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch cho biết TPHCM là địa bàn có gánh nặng bệnh lao cao, với mật độ dân số lớn làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Năm 2025, thành phố phát hiện hơn 20.000 ca lao, chiếm khoảng 17,3% số ca cả nước và gần 29% khu vực phía Nam. Tỉ lệ lao trên 100.000 dân ở mức cao, riêng một số khu vực nội đô còn cao hơn đáng kể so với trung bình.

Số ca lao phổi có bằng chứng vi khuẩn học tăng mạnh so với 10 năm trước, cho thấy hiệu quả phát hiện được cải thiện, đồng thời giảm tỷ lệ bỏ sót. Tuy nhiên, tỉ lệ điều trị thành công chưa đồng đều giữa các nhóm, đặc biệt tại một số cơ sở ngoài công lập và khu vực đặc thù còn thấp.

Trong thời gian tới, TPHCM định hướng mở rộng mạng lưới phòng, chống lao, phát triển thêm cơ sở điều trị tại các khu vực trọng điểm; tăng cường phối hợp giữa các tuyến và các loại hình y tế. Đồng thời, đẩy mạnh tầm soát chủ động, đào tạo bác sĩ đa khoa, chuyên khoa để phát hiện sớm bệnh lao; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý bệnh.

Thành phố cũng kiến nghị tăng cường đầu tư cho xét nghiệm, bảo đảm nguồn lực vận hành hệ thống thiết bị hiện đại; đồng thời có chính sách hỗ trợ nhân lực y tế cơ sở nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lao trong thời gian tới.

Tiến tới chấm dứt bệnh lao

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Thị Diệu Thúy cho biết công tác phòng, chống lao trên địa bàn thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vẫn đối mặt không ít khó khăn, thách thức. Với đặc thù mật độ dân số cao, nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng luôn ở mức lớn. Trong khi đó, hoạt động sàng lọc, can thiệp chưa bao phủ hết các nhóm nguy cơ cao, tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót nguồn lây.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các tuyến y tế và giữa các loại hình cơ sở khám, chữa bệnh còn thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chung. Tỉ lệ điều trị thành công giữa các nhóm đối tượng còn chênh lệch, đặc biệt ở các nhóm đặc thù, đòi hỏi các giải pháp can thiệp phù hợp hơn.

Để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới, lãnh đạo TPHCM yêu cầu ngành y tế đẩy mạnh phát hiện sớm, mở rộng tầm soát chủ động, nhất là tại các nhóm nguy cơ cao; tăng cường ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ chẩn đoán. Đồng thời, nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế bỏ trị và kháng thuốc; hoàn thiện cơ chế tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số, huy động khu vực y tế tư nhân tham gia và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.

“Hệ thống y tế cơ sở hiện vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt về cơ sở vật chất và nhân lực. Thành phố mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ các bộ, ngành Trung ương trong hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường đầu tư cho tuyến y tế cơ sở – lực lượng tuyến đầu trong công tác phòng, chống lao” - Phó Chủ tịch UBND TPHCM chia sẻ.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phòng, chống lao tại Việt Nam vẫn đối mặt thách thức lớn. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng lao cao, xếp thứ 12 về số ca mắc và thứ 10 về lao kháng thuốc. Năm 2025, phát hiện hơn 119.000 ca. Khu vực phía Nam chiếm 60% gánh nặng, riêng TPHCM khoảng 20%, giữ vai trò then chốt trong mục tiêu chấm dứt bệnh lao toàn quốc vào năm 2030.

Để nâng cao hiệu quả trong giai đoạn tới, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm, gồm: hoàn thiện mô hình tổ chức, phân công đầu mối và cơ chế điều phối bảo đảm thống nhất, thông suốt; tháo gỡ khó khăn cho tuyến y tế cơ sở, nhất là tuyến xã khi tiếp nhận thêm nhiệm vụ, qua đó nâng cao năng lực phát hiện, điều trị và báo cáo ca bệnh. Bên cạnh đó, cần duy trì và đẩy mạnh phát hiện chủ động bệnh lao trong cộng đồng, gắn với khám sức khỏe định kỳ; tăng cường phối hợp giữa y tế công lập và tư nhân; đồng thời bảo đảm nguồn lực tài chính, nhân lực, trang thiết bị. 

Thứ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị trao đổi thẳng thắn, đề xuất giải pháp khả thi để thống nhất triển khai hiệu quả trong thời gian tới.