Xung đột giữa Nga và Ukraine nổ ra từ hồi cuối tháng 2-2022 và kể từ đó máy bay không người lái (UAV) nói chung và UAV Shahed nói riêng của Nga không ngừng xuất hiện trên bầu trời Ukraine.
Số liệu của Không quân Ukraine cho thấy kể từ tháng 6-2024, số lượng máy bay không người lái Nga tấn công Kiev đã tăng đều hàng tháng, với hơn 4.000 chiếc được phóng vào tháng 3-2025. Tình báo Ukraine cũng từng nhận định năng lực sản xuất UAV của Nga gần như vô hạn.
Số lượng sản xuất tăng nhanh và số lượng UAV được phóng đi không ngừng buộc người Ukraine phải phát triển các phương pháp mới để chống lại chúng một cách hiệu quả.
Đơn vị phòng không cơ động của Ukraine. Ảnh: Euro Maidan
Ban đầu, lực lượng Ukraine chủ yếu đối phó với UAV Shahed bằng các đơn vị phòng không cơ động sử dụng súng máy và pháo tự động gắn trên xe bán tải.
Ukraine còn triển khai các hệ thống tác chiến điện tử cải tiến có phạm vi rộng hơn, phá vỡ hệ thống dẫn đường bên trong máy bay không người lái, chuyển hướng chúng khỏi mục tiêu vào các cánh đồng và khu rừng trống trải.
Hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến hơn của Ukraine. Ảnh: Euro Maidan
Kiev cũng phát triển các hệ thống tiên tiến hơn, chẳng hạn máy bay không người lái đánh chặn Shahed. Loại này dù chưa được đưa vào sản xuất hàng loạt nhưng nó đã hạ gục 20 chiếc Shaheds của Nga trong quá trình thử nghiệm chiến đấu – theo Euro Maidan.
Chưa hết, công nghệ phòng không hiện đại mà Ukraine đang phát triển là hệ thống vũ khí laser mang tên Tryzub hay Trident.
Hệ thống laser này được Ukraine tuyên bố có thể tiêu diệt UAV góc nhìn thứ nhất (FPV), bom trên không hay tên lửa đạn đạo ở khoảng cách 3 km.
Vũ khí laser Tryzub của Ukraine được ví như trong phim "khoa học viễn tưởng". Ảnh: Euro Maidan
Giới chức Ukraine cũng lưu ý rằng UAV Shahed, trực thăng, máy bay chiến đấu và thậm chí cả máy bay ném bom chiến lược, có thể bị hệ thống Tryzub làm hư hại hoặc bị phá hủy ở khoảng cách lên tới 5 km.
Ngoài ra, hệ thống laser có khả năng làm mù quang học để chế ngự máy bay không người lái, tên lửa hành trình, trực thăng và các máy bay khác ở khoảng cách lên đến 10 km, phá vỡ hệ thống ngắm mục tiêu của tên lửa và máy bay không người lái đồng thời làm mù tầm nhìn của phi công máy bay có người lái.
Tia laser được dẫn hướng đến mục tiêu bằng cần điều khiển. Ảnh: Euro Maidan
Phía Ukraine thậm chí cho rằng vũ khí laser mới giúp tăng tỉ lệ đánh chặn lên 100%, có thể khiến máy bay không người lái và tên lửa của Nga trở nên lỗi thời, loại bỏ phần lớn khả năng tấn công trên không của Nga.
"Tia laser có thể bắn hạ hiệu quả máy bay không người lái và đảm bảo phòng thủ cho các cơ sở chiến lược và khu dân cư của Ukraine" - đại tá Vadym Sukharevskyi, Chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, tuyên bố.
Tuy nhiên, chưa rõ khi nào Tryzub sẽ đi vào thực chiến đầy đủ và liệu có đạt hiệu quả như phía Ukraine khẳng định hay không.
Ukraine mô tả hệ thống Tryzub sử dụng tia laser mạnh để tấn công và làm mờ tầm nhìn của phi công Nga. Điều này khiến phi công không thể điều khiển máy bay hoặc UAV chính xác, làm giảm khả năng chiến đấu của họ.
Tia laser của Tryzub cũng có khả năng tác động mạnh mẽ lên UAV, khiến chúng bị hư hại nặng hoặc tan chảy trong không khí mà không cần tiếp xúc trực tiếp.
