Một nghiên cứu mới dẫn đầu bởi nhà địa chất và vật lý Christopher Scholz từ Đại học Columbia (Mỹ) cho thấy khí hậu khô hạn dần trong 5.000 năm qua đã khiến Đới tách giãn Đông Phi, một đường đứt gãy khổng lồ xé đôi phần phía Đông của lục địa, hoạt động mạnh hơn dự kiến.
Điều này sẽ khiến cho hai mảnh của lục địa tách rời nhanh hơn, một đại dương mới nằm ở khu vực nay là Đông Phi sẽ sớm hình thành hơn trong tương lai.
Một vùng biển và sau đó có thể là cả một đại dương mới có thể xuất hiện ngay tại vị trí Đới tách giãn Đông Phi trong tương lai, khi châu Phi bị xé rời phần phía Đông - Ảnh đồ họa: John Ryle
Viết trên tạp chí khoa học Scientific Reports, các tác giả cho biết nguyên nhân chính của hiện tượng đến từ việc các hồ lớn ở châu Phi dần cạn nước trong 5.000 năm qua khi khí hậu dần khô hạn.
Việc mất đi hàng tỉ tấn nước trên bề mặt đã khiến các vết nứt địa chất sâu bên dưới bớt bị đè nén bởi sức nặng, được tự do toạc ra nhanh hơn.
Khi áp suất giảm xuống, vật liệu lớp phủ (manti) bên dưới lớp vỏ Trái Đất nóng chảy mạnh hơn, bơm đầy các buồng magma bên dưới núi lửa, khiến vỏ Trái Đất phình to và dễ đứt gãy hơn.
Tốc độ tách rời của hai mảnh lục địa châu Phi hiện khoảng 6,35 mm/năm. Tuy nhiên, việc lục địa này tiếp tục khô hạn sẽ cộng thêm vào gia tốc khoảng 0,17 mm/năm.
Theo tiến sĩ Scholz, nghiên cứu này bắt nguồn từ việc họ nhận thấy động đất ở khu vực Đông Phi dường như mạnh hơn và ngày càng phổ biến hơn so với 8.000 năm trước, cho thấy hiện tượng đứt gãy gia tăng.
Các nhà nghiên cứu hiện đang thực hiện thêm một dự án tại hồ Malawi - nằm giữa các nước Malawi, Mozambique và Tanzania - để tìm hiểu sự thay đổi mực nước trong vòng 1,4 triệu năm trở lại đây, với hy vọng hiểu rõ hơn về cách khí hậu ảnh hưởng đến sự tách rời của các lục địa.
