Tại Hội nghị "Đánh giá việc thực hiện các chương trình đào tạo nghề và giải pháp thực hiện nâng cao chất lượng các chương trình đào tạo nghề" do Cục Giáo dục nghề nghiệp (GDNN) - Giáo dục thường xuyên (GDTX) (Bộ GD-ĐT) tổ chức ngày 12-12, đại diện các cơ sở GDNN ở TPHCM đặc biệt quan tâm đến bậc trung học nghề. Đây là bậc học mới của hệ thống giáo dục quốc gia, được Quốc hội thông qua vào ngày 10-12.

Lộ trình xây dựng chương trình trung học nghề

Ông Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Cục trưởng Cục GDNN-GDTX, cho biết việc hình thành bậc trung học nghề và được công nhận tương đương với bậc trung học phổ thông (THPT) là một bước đột phá của GDNN. Mục tiêu chính là giải quyết triệt để vấn đề phân luồng và định hướng nghề nghiệp sau THCS, đồng thời tạo ra nguồn nhân lực có tay nghề cao, sớm gia nhập thị trường lao động.

Lộ trình xây dựng chương trình trung học nghề bao gồm: Giai đoạn từ 2025 - 2026, tập trung xây dựng khung pháp lý; giai đoạn từ 2026 - 2030, tổ chức triển khai và tuyển sinh chính thức khóa đầu tiên trên phạm vi toàn quốc (áp dụng với các cơ sở đã đủ điều kiện); năm 2030, đánh giá tổng thể.

Các trường đào tạo trung học nghề bao gồm:

- Trường trung học nghề thực hiện chương trình đào tạo trình độ sơ cấp, chương trình giáo dục trung học và các chương trình đào tạo nghề khác;

- Trường trung cấp, cao đẳng được thực hiện chương trình trung học nghề;

- Cơ sở giáo dục ĐH được thực hiện chương trình giáo dục trung học nghề với các ngành/nghề thuộc nhóm chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật, thể thao (chỉ áp dụng với trường ĐH có chương trình đào tạo trình độ ĐH cùng nhóm ngành/nghề chuyên môn đó).

Việc đặt tên cụ thể cho trường trung học nghề dự kiến thực hiện theo nguyên tắc bắt đầu bằng thành tố "Trường trung học" và sau thành tố "Trường trung học" là thành tố thể hiện lĩnh vực hoặc ngành, nghề đào tạo. Ví dụ: Trường trung học Múa, Trường trung học Công nghệ kỹ thuật,...

Bên cạnh đó, nhà nước sẽ có chính sách hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ giảng viên, giáo viên đang công tác tại cơ sở GDNN để giảng dạy chương trình giáo dục trung học nghề. Đồng thời, có chính sách miễn, hỗ trợ học phí đối với người học chương trình giáo dục này.

Tổ chức kỳ thi tốt nghiệp phù hợp

Ông Đào Trọng Độ, Trưởng Phòng GDNN, Cục GDNN - GDTX, cho biết mô hình trung học nghề dự kiến có thời gian đào tạo 3 năm. Mô hình này thay thế cho mô hình trung cấp với đầu vào là học sinh tốt nghiệp THCS theo quy định của Luật GDNN năm 2014 nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế của hệ thống giáo dục hiện nay. Như vậy, với việc bổ sung chương trình trung học nghề thì chương trình trung cấp trong GDNN chỉ tuyển sinh các đối tượng đã tốt nghiệp THPT.

Mặc dù trung học nghề và THPT đều là bậc học sau THCS nhưng cả 2 khác nhau về mục tiêu và nội dung đào tạo. Chính vì vậy, việc đánh giá tốt nghiệp bằng một kỳ thi chung không thể đo lường chính xác kỹ năng tay nghề, tư duy quy trình và khả năng làm việc với máy móc, thiết bị thật của học sinh trung học nghề.

Thời gian tới, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT sẽ ban hành quy chế đào tạo, kiểm tra, thi, xét công nhận tốt nghiệp trung học nghề. Dự kiến, có thể tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực cấp để vừa đánh giá được học vấn phổ thông nền tảng, đồng thời có phần đánh giá năng lực nghề nghiệp theo các tổ hợp để tham gia thị trường lao động ngay hoặc học tiếp lên ĐH ở những ngành phù hợp.