Mỗi dịp Tết đến, mâm cơm sum họp trở thành tâm điểm của mọi gia đình. Sau một năm tất bật, những bữa tiệc liên hoan, gặp gỡ bạn bè nối tiếp nhau khiến nhịp sinh hoạt thường ngày bị đảo lộn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu không kiểm soát tốt việc ăn uống, rượu bia và giờ giấc sinh hoạt, cơ thể rất dễ "quá tải" ngay trong những ngày đầu năm.

Đừng để mâm cỗ "thiếu" rau xanh

Theo ThS-BS Bùi Thị Duyên, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, Tết là thời điểm mọi người dễ rơi vào tình trạng bỏ bữa hoặc dồn bữa.

"Việc bỏ bữa có thể gây đau dạ dày, làm hạ đường huyết và ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất. Ngược lại, ăn dồn dập với khẩu phần lớn khiến hệ tiêu hóa hoạt động quá tải, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì sau kỳ nghỉ" - BS Duyên phân tích.

Do đó, dù là dịp lễ, mỗi người vẫn nên duy trì 3 bữa chính mỗi ngày, ăn chậm, nhai kỹ và kiểm soát khẩu phần ở mức vừa phải để tránh gây áp lực cho hệ tiêu hóa.

Mâm cỗ ngày Tết thường nhiều giò chả, nem rán, lạp xưởng – những thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối, chất béo bão hòa và phụ gia bảo quản. Theo bác sĩ Duyên, người mắc tăng huyết áp, tim mạch, bệnh thận cần đặc biệt thận trọng. Khi mua sắm, nên đọc kỹ nhãn, ưu tiên sản phẩm "giảm natri" hoặc "không bổ sung muối". Tuy nhiên, lựa chọn tốt nhất vẫn là thực phẩm tươi sống, hạn chế đồ chế biến sẵn để tránh tăng cân và nguy cơ biến chứng sức khỏe.

Bên cạnh đó, rượu bia trong những buổi tiệc xuân nếu sử dụng quá mức có thể làm rối loạn chuyển hóa, tăng gánh nặng cho gan, dạ dày và hệ tim mạch. Vì vậy, nên uống có kiểm soát, không uống khi đói và tuyệt đối không lái xe sau khi sử dụng rượu bia.

Ngoài ra, bánh chưng, thịt kho, mứt Tết, nước ngọt… thường chiếm phần lớn trong khẩu phần ngày xuân, trong khi rau xanh và trái cây lại dễ bị "lép vế". Theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, người trưởng thành nên tiêu thụ 480–560g rau quả mỗi ngày. Chất xơ, vitamin và khoáng chất từ rau quả giúp kiểm soát năng lượng nạp vào, tăng đề kháng và phòng ngừa bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch, gout.

Thức khuya, đảo lộn nhịp sinh học

Không chỉ ăn uống, tình trạng thức khuya kéo dài trong những ngày Tết cũng là vấn đề đáng lo ngại. BS Lê Ngọc Châu, Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM (cơ sở 3), cho biết để cân bằng giữa vui chơi và nghỉ ngơi, người dân nên tuân thủ 3 "nguyên tắc vàng".

Thứ nhất, ổn định thời gian thức – ngủ, không chênh lệch quá 1 giờ so với ngày thường để tránh xáo trộn đồng hồ sinh học. 

Thứ hai, ăn uống có giờ giấc, tránh ăn quá no hoặc ăn đêm, không bỏ bữa để hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả. 

Thứ ba, duy trì vận động nhẹ như đi bộ, dọn dẹp nhà cửa, tập dưỡng sinh buổi sáng và tăng cường tiếp xúc ánh sáng tự nhiên để cơ thể nhanh chóng tái tạo năng lượng.

Các chuyên gia nhấn mạnh Tết sẽ trọn vẹn hơn khi mỗi người chủ động giữ gìn sức khỏe. Ăn uống cân bằng, hạn chế rượu bia, ngủ nghỉ điều độ và duy trì vận động là chìa khóa để khởi đầu năm mới khỏe mạnh, đầy năng lượng.