Ngày 5-5, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng Tổ đại biểu Quốc hội số 01 tỉnh Lào Cai tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Tại hội nghị, cử tri đã phản ánh và kiến nghị các vấn đề liên quan đến sắp xếp người hoạt động không chuyên trách cấp xã sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết theo Kết luận số 210-KL/TW về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới, lực lượng hoạt động không chuyên trách cấp xã sẽ chấm dứt hoạt động từ ngày 31-5-2026.

Hiện, Chính phủ xem xét để bổ sung quy định trong nghị định về tuyển dụng công chức theo Luật Cán bộ, công chức, cho phép cán bộ không chuyên trách cấp xã nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, không phải qua thi tuyển.

Sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã đã giảm đáng kể. Trước đây, cả nước có khoảng 100.000 - 120.000 người, nhưng một bộ phận đã được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, một số nghỉ theo chính sách. Đến nay, còn khoảng gần 60.000 người, tương đương khoảng một nửa so với trước.

Đối với số còn lại, theo Phó Thủ tướng, Chính phủ định hướng theo ba phương án. Thứ nhất, nơi nào còn biên chế và cán bộ đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện thì thực hiện tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã.

Thứ hai, trường hợp được cấp ủy, chính quyền địa phương và cán bộ, nhân dân đồng thuận, có thể bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Thứ ba, tiếp tục giải quyết theo chính sách hiện hành để bảo đảm đến 31-5-2026 xử lý dứt điểm.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các địa phương chủ động triển khai theo các phương án nêu trên, bảo đảm thống nhất, kịp thời và phù hợp với thực tiễn.

Trước đó, Báo Người Lao Động đã đề cập, theo lộ trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1-7-2025, người hoạt động không chuyên trách cấp xã sẽ kết thúc hoạt động. Trước thời điểm sắp xếp lại đơn vị hành chính, cả nước có khoảng 120.500 người thuộc lực lượng này.

Để phù hợp với thực tiễn vận hành xã - phường mới, Ban Chỉ đạo của Chính phủ cho phép các địa phương tạm thời kéo dài việc sử dụng lực lượng này đến trước ngày 31-5-2026. Việc gia hạn nhằm tránh xáo trộn đột ngột, bảo đảm duy trì hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Trong thời gian chuyển tiếp, người hoạt động không chuyên trách có thể lựa chọn tiếp tục làm việc hoặc nghỉ ngay. Nếu tiếp tục, họ được bố trí hỗ trợ công việc cho cơ quan Đảng, Mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền cấp xã; được xem xét đảm nhận các chức danh tại thôn, tổ dân phố. Các chế độ phụ cấp và chính sách vẫn được giữ nguyên theo nghị quyết của HĐND cấp tỉnh.

Với những người có nguyện vọng nghỉ việc trong giai đoạn từ ngày 1-8-2025 đến trước 31-5-2026, chính sách tinh giản biên chế theo Nghị định 154/2025 sẽ được áp dụng. Cụ thể, người dưới 5 năm công tác được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hằng tháng nhân với số tháng công tác; đồng thời được trợ cấp 1,5 lần mức phụ cấp cho mỗi năm làm việc. Ngoài ra, họ còn được hỗ trợ 3 tháng phụ cấp để tìm việc mới, được bảo lưu thời gian đóng BHXH hoặc nhận bảo hiểm một lần theo quy định.

Đối với người có từ đủ 5 năm công tác trở lên và còn dưới 5 năm mới đến tuổi nghỉ hưu, mức hỗ trợ gồm: Trợ cấp một lần tính theo số tháng nghỉ sớm, cùng các khoản trợ cấp theo năm công tác và hỗ trợ tìm việc. Trường hợp còn từ 5 năm trở lên mới đến tuổi nghỉ hưu, mức trợ cấp một lần được tính tối đa theo 60 tháng phụ cấp, kèm các chính sách tương tự.