Ngày 11-2, BSCK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TPHCM), cho biết bệnh viện vừa điều trị thành công một trường hợp thiếu niên 15 tuổi (ngụ xã Tân Vĩnh Lộc, TPHCM) nhập viện trong tình trạng nghi ngờ hội chứng ly giải cơ vân do vận động quá sức.
Bệnh nhi được điều trị tích cực bằng truyền dịch tăng cường, điều chỉnh điện giải và đường huyết, truyền bicarbonate để kiềm hóa nước tiểu, đồng thời dùng N-Acetylcysteine hỗ trợ gan. Ảnh minh hoạ AI
Theo bệnh sử, trước đó em thực hiện liên tục 300 lần thụt dầu. Sau khi tập, trẻ đau nhiều hai chân nhưng không đi khám. Ngày hôm sau, khi tiếp tục chơi đá bóng, cơn đau tăng nặng, không thể đi lại. Gia đình đưa trẻ đến bệnh viện địa phương sơ cứu rồi chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Khi nhập viện, trẻ lừ đừ, thở nhanh, mạch 120 lần/phút, huyết áp 100/70 mmHg. Hai chân co duỗi kém, đau nhiều vùng cơ đùi và cẳng chân; nước tiểu màu nâu đỏ sẫm. Các bác sĩ nghĩ đến tình trạng ly giải cơ vân do gắng sức.
Xét nghiệm cho thấy nhiều bất thường: men gan tăng trên 2.000 U/L, toan chuyển hóa, tăng lactate, tăng kali và phosphate máu. Đáng chú ý, men cơ CPK tăng vọt lên 215.240 U/L (bình thường 30–200 U/L); myoglobin máu 10.221 ng/ml (bình thường 36,4–110 ng/ml) và myoglobin niệu trên 12.000 ng/ml (bình thường <2,03 ng/ml).
Theo BS Tiến, myoglobin là protein trong cơ vân, có vai trò dự trữ và cung cấp oxy cho cơ. Khi cơ bị tổn thương nặng, myoglobin được phóng thích ồ ạt vào máu, lọc qua thận và thải ra nước tiểu, khiến nước tiểu sẫm màu và có thể gây suy thận cấp nếu không xử trí kịp thời.
Bệnh nhi được điều trị tích cực bằng truyền dịch tăng cường, điều chỉnh điện giải và đường huyết, truyền bicarbonate để kiềm hóa nước tiểu, đồng thời dùng N-Acetylcysteine hỗ trợ gan. Sau 7 ngày, tình trạng cải thiện rõ rệt, các chỉ số men gan và men cơ giảm dần, trẻ tỉnh táo và được xuất viện theo dõi ngoại trú.
Từ trường hợp này, BS Tiến khuyến cáo phụ huynh cần hướng dẫn trẻ tập luyện phù hợp với thể trạng, tránh vận động cường độ cao hoặc kéo dài quá 30–45 phút khi chưa có sự thích nghi, nhằm phòng ngừa nguy cơ ly giải cơ vân và các biến chứng nguy hiểm đến gan, thận.
Hội chứng ly giải cơ vân ở trẻ em: Không nên chủ quan
Hội chứng ly giải cơ vân (rhabdomyolysis) là tình trạng tổn thương cơ vân cấp tính, khiến các chất nội bào như CK, myoglobin, kali, phosphate… ồ ạt vào máu. Bệnh có thể gây rối loạn điện giải, suy thận cấp và đe dọa tính mạng. Dù ít gặp hơn ở trẻ em so với người lớn, bệnh dễ bị bỏ sót do triệu chứng ban đầu không điển hình.
Nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm virus (cúm, sốt xuất huyết, COVID-19, EBV), nhiễm khuẩn, vận động quá mức, chấn thương, đè ép kéo dài, ngộ độc thuốc hoặc rối loạn chuyển hóa – di truyền.
Triệu chứng điển hình là đau cơ, yếu cơ và nước tiểu sẫm màu như “coca”, tuy không phải lúc nào cũng xuất hiện đầy đủ. Trẻ có thể kèm sốt, buồn nôn, tiểu ít hoặc rối loạn tri giác khi nặng.
Điều trị chủ yếu nhằm phòng suy thận và ổn định điện giải, gồm truyền dịch tích cực, kiềm hóa nước tiểu và lọc máu nếu cần. Khi trẻ đau cơ nhiều sau vận động kèm nước tiểu sẫm màu, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm.
