Những ngày này, sân bay Tân Sơn Nhất (TP HCM) đông nghịt người. Có người từ các nơi về TP HCM, cũng có người từ TP HCM về quê để đón Tết. Những thùng các-tông, túi quà đầy ắp; những bước chân vội vã; những gương mặt dù mệt mỏi nhưng trong ánh mắt ai cũng ánh lên niềm vui.

Niềm vui sum họp

Vừa bước ra cửa ga đến, nhìn thấy ba mẹ và 2 em đứng chờ, anh Thanh Lâm (trở về từ Đan Mạch) vừa đi như chạy vừa reo lên: "Được về nhà rồi!". Cả gia đình ôm chầm, tíu tít hỏi han nhau sau bao ngày xa cách. 

Vì công việc, phải 2-3 năm, Lâm mới được về Việt Nam đón Tết. "Háo hức lắm. Dù ngày nào cũng trò chuyện với ba mẹ, anh chị em qua điện thoại nhưng cảm giác đó không thể nào thay thế được giây phút được đứng ngay trước mặt nhau. Những ngày cận Tết, tự nhiên thấy lòng nôn nao. Nghe mẹ hỏi: "Năm nay có về không con?" là chỉ muốn đặt vé ngay lập tức. Không về, cứ thấy thiếu thiếu cái gì đó" - anh Lâm chia sẻ.

Với anh Lâm, Tết chỉ cần mâm cơm có nồi thịt kho, dưa hành, bánh tét, cả nhà quây quần bên nhau, cùng trò chuyện và chụp hình là hạnh phúc.

Câu chuyện của anh Lâm không hiếm. Giữa guồng quay của công việc, học hành và những chuyến đi không ngừng nghỉ, nhiều người chợt nhận ra cả năm có thể sống ở bất cứ đâu, nhưng Tết thì chỉ muốn trở về một nơi duy nhất: nhà. Bởi nơi ấy có những người thân đang chờ đợi, có tiếng cười quen thuộc và cảm giác bình yên mà không nơi nào thay thế được.

Gia đình chị Hạnh (ngụ phường Diên Hồng, TP HCM) có 3 thế hệ sống chung. Cả năm, mỗi người một công việc, một lịch trình khác nhau, hiếm khi đông đủ. Những bữa cơm thường ngày chỉ có 2-3 người.

"Nhưng Tết là khác hẳn. Các con nghỉ học, chúng tôi nghỉ làm, cả nhà cùng mua sắm, nấu nướng, dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa. Chiều 30 Tết, cả gia đình tề tựu bên mâm cơm. Ông bà kể chuyện Tết xưa, thỉnh thoảng thằng con trai ưa pha trò của tôi lại hưởng ứng bằng những câu hỏi "xoáy", khiến cả nhà bật cười, vui lắm. Những khoảnh khắc đó rất bình thường nhưng lại là thứ khiến mình thấy Tết thật sự có ý nghĩa" - chị Hạnh kể.

Ở một con hẻm nhỏ tại phường An Hội Đông (TP HCM), bà Sáu (63 tuổi) năm nay lần đầu tiên ăn Tết mà không có đầy đủ các con. Con trai lớn của bà đi xuất khẩu lao động ở Nhật, con gái út làm việc tại Đà Nẵng mới sinh con, chỉ có vợ chồng người con thứ ở gần. Dù biết hoàn cảnh mỗi đứa con mỗi khác, bà vẫn không khỏi chạnh lòng. 

"Tôi định gói bánh chưng như mọi năm nhưng giờ chắc chỉ gói vài cái cho có không khí. Hai đứa không về, nhà cũng buồn hẳn" - bà Sáu tâm sự.

Chiếc neo cảm xúc

Theo nhiều chuyên gia tâm lý, cảm giác muốn quay về gia đình vào dịp Tết không chỉ là thói quen văn hóa, mà còn là nhu cầu cảm xúc.

Thạc sĩ tâm lý Trần Hoàng Quân phân tích Tết là khoảng thời gian hiếm hoi trong năm mà mọi người "được phép" tạm dừng guồng quay công việc. Khi nhịp sống chậm lại, con người có xu hướng tìm về những giá trị cốt lõi, trong đó gia đình là trung tâm. 

"Gia đình là nơi con người cảm thấy được chấp nhận vô điều kiện. Sau một năm đối diện áp lực, cạnh tranh, va chạm ngoài xã hội, người ta muốn trở về nơi mang lại cảm giác an toàn" - ông Trần Hoàng Quân nói.

Ngoài ra, những ký ức tuổi thơ gắn với Tết, như nồi bánh chưng, phong bao lì xì, tiếng cười trong bữa cơm cuối năm…, là "chiếc neo cảm xúc" rất mạnh. Khi trưởng thành, con người vô thức muốn tìm lại cảm giác ấy.

Thực tế, không ít gia đình ngày nay tổ chức Tết theo kiểu "cho xong chuyện", dọn dẹp vội vàng, ăn uống qua loa, ngồi cùng bàn ăn mà ai cũng cắm mặt vào điện thoại. Có nhà còn xảy ra cãi vã chỉ vì chuyện tiền bạc, quà cáp.

Chuyên gia xã hội học Lê Hải Minh cho rằng nếu Tết chỉ xoay quanh chuyện hình thức, áp lực vật chất, thì ý nghĩa đoàn viên sẽ phai nhạt. 

"Nhiều người cảm thấy sợ Tết vì phải chi tiêu nhiều, phải tiếp khách, phải lo toan đủ thứ. Nhưng thực ra, điều quan trọng nhất của Tết là thời gian dành cho gia đình, với một bữa cơm đơn giản, một chuyến đi chơi chung, hay chỉ là buổi tối cả nhà trò chuyện cùng nhau. Những điều tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại là ký ức theo người ta suốt cuộc đời" - ông Lê Hải Minh nói.

Là người xa quê hương gần 20 năm, trong đó có nhiều năm phải đón Tết ở xứ người, thấm thía nỗi nhớ quê hương, nhớ nhà mỗi dịp Tết đến, ông Hoàng Nguyên (50 tuổi) nói chỉ những ai từng ăn Tết nơi đất khách mới hiểu hết cảm giác nhớ nhà.

Có những năm ở Pháp, đêm giao thừa trời lạnh giá, thèm mùi hương trầm, tiếng cười, cảm giác rộn ràng ở quê hương. "Bật điện thoại gọi về nhà, nhìn qua màn hình, thấy ba mẹ và em gái út đang dọn mâm cúng, tự nhiên cổ họng nghẹn lại. Lúc đó mới thấy Tết ở xa nhà buồn lắm. Đêm giao thừa, trong lòng thì trống trải dù mình cũng bày mâm cúng, cũng có mứt, bánh tét, bánh chưng" - ông Nguyên kể.

Với ông Nguyên, Tết không chỉ là ngày chuyển năm mà là dịp để người ta nhớ mình thuộc về đâu, nhớ mình còn có gia đình.