Malware (từ ghép của malicious và software) là phần mềm độc hại, nó là một loại phần mềm hệ thống do các tin tặc hay những người thích đùa tạo ra nhằm gây hại cho các máy tính. Tuỳ theo cách thức mà tin tặc sử dụng, các loại malware sẽ có mức độ nguy hiểm khác nhau, từ việc chỉ hiển thị các cửa sổ mang thông điệp hù doạ tới việc tấn công chiếm quyền kiểm soát máy tính và lây lan sang các máy tính khác. Do vậy malware bao gồm virus, worm, trojan, spyware, adware, keyloger, backdoor, rootkit.

Máy tính phức tạp tới mức đôi lúc chúng hoạt động không như mong đợi của người dùng. Đôi khi những biểu hiện bất thường đó chỉ là sự trùng hợp nhưng có khi nó lại là dấu hiệu bề ngoài và có thể quan sát của sự xâm nhập, lây nhiễm khủng khiếp của malware ở bên trong. Nếu bạn quan sát thấy bất cứ dấu hiệu nào dưới đây trên máy tính của mình, điều đó có nghĩa là máy tính của bạn đã bị nhiễm malware.
 
1. Các trang popup quảng cáo xuất hiện ngay cả khi không bật trình duyệt. Các phần mềm adware tấn công nạn nhân bằng các cửa sổ, trang popup quảng cáo. Đôi khi chúng quảng cáo cho các sản phẩm hợp pháp nhưng đôi khi chúng lại chứa các đường dẫn tới các trang web độc hại, các trang web đó sẽ lây nhiễm thêm nhiều phần mềm độc hại khác cho máy tính của bạn.

2. Điều hướng trình duyệt bị thay đổi. Không hẳn tất cả các trang web được điều hướng tới đều là các trang web độc hại, nhưng nếu bạn đang muốn truy cập vào Google mà lại bị chuyển hướng tới một trang tìm kiếm lạ mắt thì gần như chắc chắn máy tính của bạn đang gặp vấn đề. Đôi khi các phần mềm độc hại sử dụng phương thức chuyển hướng rất tinh vi. Ví dụ, một trojan dịch vụ ngân hàng có thể chuyển hướng trình duyệt của bạn tới một trang web giả mạo được thiết kế giống hệt trang web ngân hàng thật sự của bạn. Khi đó đầu mối duy nhất của bạn là đường dẫn URL xa lạ trong thanh địa chỉ.

 

3. Chương trình bảo mật bạn chưa bao giờ cài đặt trên máy đưa ra những cảnh báo đáng sợ. Tạo ra và phân phối các chương trình chống virus giả mạo là một loại hình kinh doanh sinh lợi cao. Những thủ phạm sử dụng phương thức tấn công từ phần mềm tải về hoặc các kỹ thuật tấn công lén lút khác để cài đặt phần mềm chống virus giả mạo lên trên máy của bạn, tiếp đó phần mềm diệt virus giả mạo sẽ thông báo những cảnh báo đáng sợ về những mối đe doạ hư cấu. Có thể bạn sẽ phải đăng ký và thanh toán một khoản tiền để công cụ này thực hiện "khắc phục" các vấn đề cho bạn. Và tất nhiên quá trình quét malware với phần mềm chống virus giả mạo này sẽ diễn ra rất nhanh vì thực sự nó chẳng làm bất cứ điều gì.

4. Có những bài viết lạ xuất hiện trên các trang mạng xã hội của bạn mà không phải do bạn chia sẻ. Malware lây lan qua Facebook và các mạng xã hội khác bằng cách tạo ra các bài viết giả mạo. Đôi khi malware còn tự động gửi tin nhắn inbox cho bạn bè của bạn trên các mạng xã hội. Thông thường những bài viết và những tin nhắn này thường là những tuyên bố dễ gây kích động về các vấn đề mà nhiều người quan tâm. Bất cứ ai bị kích động và nhấp vào đường dẫn sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo.

5. Xuất hiện một chương trình kiểm soát máy tính của bạn và đòi tiền chuộc. Một số malware kiểm soát máy tính hoặc dữ liệu của bạn theo đúng nghĩa đen và đòi tiền chuộc từ phía bạn. Một số malware đòi tiền chuộc công khai rằng nó có thể sẽ mã hoá toàn bộ hình ảnh và tài liệu của bạn và nó muốn bạn trả tiền để có thể nhận lại hình ảnh và tài liệu. Một số malware khác lại cố gắng che giấu những gì chúng đang làm. Ví dụ, chúng có thể hiển thị một cảnh báo giả mạo từ FBI rằng máy tính của bạn được đã sử dụng để gửi thư rác và bạn cần trả tiền phạt để có thể tiếp tục sử dụng nó. Tất nhiên, ngay cả khi bạn đã trả tiền, hệ thống của bạn cũng có thể sẽ không trở lại tình trạng ban đầu.

6. Đột nhiên bạn không thể sử dụng các công cụ hệ thống phổ biến. Một người dùng thông thạo máy tính nghi ngờ rằng máy tính của mình bị nhiễm malware có thể khởi động Task Manager để điều tra, hoặc kiểm tra các thiết lập bằng Registry Editor. Nếu đột nhiên khi bạn cố gắng sử dụng các công cụ trên và các công cụ hệ thống khác bạn nhận được thông báo rằng quyền truy cập đã bị khoá bởi người quản trị, điều đó có nghĩa là máy tính của bạn đã bị nhiễm malware và chúng đang thực hiện những nỗ lực để tự bảo vệ mình.
 
7. Mọi thứ dường như hoàn toàn bình thường. Điều này là chính xác. Một số loại malware làm tất cả mọi cách để ẩn đi tất cả các hoạt động và không để lại những dấu vết có thể nhìn thấy được. Ngay cả khi bạn không nhận thấy bất cứ điều gì bất thường, máy tính của bạn vẫn có thể là nơi trú ngụ của một con bot, nó lặng lẽ chờ đợi hướng dẫn từ hệ thống điều khiển, hay những trojan được điều khiển từ xa nhằm ăn cắp những thông tin cá nhân của bạn.
 
Nếu bạn nghi ngờ malware đang trú ngụ trong máy tính của bạn, hãy cài đặt một phần mềm chống virus mạnh mẽ hoặc phần mềm bảo mật ngay lập tức. Nếu bạn đã có một trong những phần mềm đó nhưng có vẻ như malware đã vượt qua sự bảo vệ của phần mềm. Hãy chắc chắn rằng phần mềm chống virus của bạn được cập nhật thường xuyên, đầy đủ, sau đó bạn hãy khởi động quá trình quét toàn bộ hệ thống. Bạn cũng có thể sử dụng những phần mềm dọn dẹp malware. Bạn hãy loại bỏ malware khó chịu, độc hại ra khỏi hệ thống của mình càng sớm càng tốt, trước khi chúng mời thêm đồng bọn làm cho vấn đề bảo mật của bạn trở nên tồi tệ hơn.