Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đóng góp dự thảo thông tư quy định chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa.

Cân bằng lợi ích

Theo dự thảo, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa thuộc nhóm không chịu thuế giá trị gia tăng. Tuy nhiên, nhà đầu tư cá nhân, không phân biệt cư trú hay không cư trú, phải chịu thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên doanh thu chuyển nhượng mỗi lần. Mức này tương đương cách tính thuế với giao dịch chứng khoán.

Với nhà đầu tư tổ chức thành lập tại Việt Nam và có thu nhập từ chuyển nhượng tài sản mã hóa, mức thuế thu nhập doanh nghiệp (DN) là 20%. Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng tài sản mã hóa được xác định bằng giá bán trừ giá mua và các chi phí liên quan việc chuyển nhượng. Thời điểm xác định doanh thu, thu nhập đối với chuyển nhượng tài sản mã hóa thực hiện theo quy định của pháp luật thuế thu nhập DN, thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán.

Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, tài sản số là lĩnh vực mang tính toàn cầu cao. Vì vậy, nếu chính sách thuế thiếu hài hòa, thị trường trong nước có thể mất lợi thế cạnh tranh. Ông nhìn nhận vấn đề cốt lõi không phải thuế cao hay thấp, mà là tìm được điểm cân bằng lợi ích giữa nhà nước, DN và nhà đầu tư, đồng thời bảo đảm thị trường phát triển minh bạch, bền vững.

Từ góc độ này, ông Trung cho rằng mức thuế 0,1% được xem là phù hợp trong giai đoạn đầu hình thành thị trường. Nhà nước có cơ sở quản lý và thu ngân sách, trong khi DN và nhà đầu tư vẫn giữ được động lực tham gia thị trường chính thức.

"Chính sách thuế với tài sản số nên được thiết kế theo hướng khuyến khích thị trường hoạt động trong khuôn khổ pháp lý, thay vì tạo rào cản khiến dòng vốn và giao dịch dịch chuyển ra ngoài tầm quản lý" - ông Trung nhấn mạnh.

Khi Việt Nam đặt mục tiêu thu hút dòng vốn và nhà đầu tư chuyên nghiệp quốc tế, ông Trung nhận định chính sách thuế với tài sản số không chỉ đơn thuần là bài toán về tỉ lệ thu mà còn gắn với việc tạo lập một môi trường đầu tư cạnh tranh, minh bạch và hợp lý. Do đó, cơ chế thuế trong lĩnh vực này cần tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh phù hợp - nhất là trong bối cảnh các sàn giao dịch tài sản số đang dần hình thành và đi vào vận hành.

Công nhận hợp pháp

Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP HCM, cho rằng mức thuế 0,1% là "bước đi khôn ngoan và thực tế" của Bộ Tài chính trong giai đoạn thí điểm (2025 - 2030). Mức thuế này không quá nặng nề để đẩy nhà đầu tư rời thị trường, song đủ để thiết lập kỷ cương quản lý mới.

"Mức 0,1% là ngang bằng với mức thuế đang áp dụng cho chuyển nhượng chứng khoán tại Việt Nam hiện nay. Đây là cách tiếp cận bình đẳng hóa các loại hình tài sản đầu tư tài chính" - luật sư Hoàng Hà nhìn nhận. Theo luật sư, đối với nhà đầu tư dài hạn, đây là mức thuế rất thấp. Trong khi đó, với các nhà đầu tư ngắn hạn, đầu tư lướt sóng thì đây là mức thuế suất đáng kể.

Việc áp thuế mức 0,1% mang lại tác động tích cực cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Luật sư Hoàng Hà nhìn nhận thuế là bằng chứng rõ nhất cho thấy nhà nước công nhận tài sản mã hóa là một loại tài sản có giá trị và giao dịch hợp pháp được bảo hộ bởi pháp luật dân sự. Điều này giúp gỡ bỏ "vùng xám" pháp lý kéo dài nhiều năm qua.

Thông qua việc thu thuế tại nguồn (tại các sàn giao dịch thí điểm), cơ quan quản lý có thể giám sát dòng tiền, hỗ trợ công tác phòng chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố. Thay vì yêu cầu cá nhân tự kê khai giá mua - giá bán phức tạp (dễ dẫn đến gian lận hoặc sai sót), việc thu mức thuế 0,1% trên mỗi lần giao dịch sẽ giúp cơ quan thuế quản lý dễ dàng và giảm chi phí tuân thủ cho người dân.

Cũng theo luật sư Hoàng Hà, đa số các nước phát triển coi Crypto (tiền mã hóa/tiền số) là tài sản và đánh thuế trên lợi nhuận. Tuy nhiên, các nước đang phát triển như Ấn Độ hay Việt Nam lại có xu hướng áp dụng thuế suất thấp trên doanh thu hoặc thuế tại nguồn để dễ quản lý trong giai đoạn đầu thí điểm. Cách làm của Việt Nam được đánh giá là thận trọng, khuyến khích người dân chuyển từ giao dịch lén lút sang giao dịch trên các nền tảng được cấp phép.