Làng chài trên sông Sê San (giáp ranh giữa xã Ia Tơi (tỉnh Quảng Ngãi), xã Ia O (tỉnh Gia Lai) và biên giới với Campuchia có món bánh tráng cá cơm nổi danh khắp vùng.

Dòng sông Sê San uốn lượn, trải dài như sợi dây phân định ranh giới tỉnh Quảng Ngãi và tỉnh Kon Tum (cũ). Tới khu vực xã Ia O thì Thủy điện Sê San 4 chặn dòng, tích nước khiến dòng sông trở thành lòng hồ thủy điện rộng lớn. Lòng hồ này cũng chính là nơi hàng chục hộ dân từ các tỉnh thành như An Giang, Tây Ninh.... quần tụ về kết phao, dựng nhà nổi mưu sinh giữa mênh mông sóng nước tạo thành làng chài trên sông Sê San.

Lâu nay, thực khách vốn quen với cá cơm biển, nhưng khi đến với làng chài này nhiều người sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi được các hộ dân tại làng chài có món bánh tráng cá cơm sông thơm ngon, béo giòn chiêu đãi.

Ông Nguyễn Duy Khanh (47 tuổi) kể rằng từ năm 2009, ông đã đến khu vực lòng hồ Sê San sinh sống. Như các hộ khác, ông Khanh cũng đánh bắt và nuôi các loại cá như cá lăng, cá lóc, cá diêu hồng... Mỗi đêm, người dân giăng điện, đánh lưới để bắt các loại cá nhỏ để làm thức ăn cho cá nuôi.

Nhưng số lượng cá nhỏ quá nhiều, những lồng cá nuôi ăn không hết, người làng chài cũng ăn ngán nên chọn cách phơi khô dùng dần. Thấy con cá phơi khô nhìn như cá cơm biển nên người dân đặt tên là "cá cơm sông".

Ban đầu, cá cơm khô được người dân chế biến theo cách truyền thống như: chiên vàng, kho tộ với thịt ba chỉ hay làm gỏi xoài xanh... Rồi bà Lâm Thị Đẹp thử quết cá nhỏ lên bánh tráng, phơi khô. Sau nhiều lần gia giảm gia vị cho phù hợp, món "bánh tráng cá cơm sông" đã chính thức trở thành "thương hiệu" của xóm chài.

Bà Đẹp cho biết khác với cá cơm biển thon dài, cá cơm sông Sê San có chiều ngang to hơn nhưng chiều dài ngắn hơn, thân mình trắng trong suốt, phần bụng trắng đục như hạt cơm tinh khôi. 

"Để bánh tráng cá cơm ngon thì ngay sau khi cá được đánh lưới lên, còn tươi thì làm sạch, để ráo nước và tẩm ướp với các loại gia vị như đường, mắm, ớt... rồi phết cá phủ kín lên bánh tráng mềm trước khi mang phơi khô" - bà Đẹp chia sẻ.

Khi phơi cá cũng phải chọn ngày có nắng to nếu không bánh sẽ mất đi độ giòn và mùi thơm đặc trưng.

Sau khi bánh tráng cá cơm đã được phơi khô, chỉ cần cho vào chảo dầu nóng chiên nhanh hoặc đem nướng trên than hồng. Khi chín, mùi thơm của cá cơm hòa quyện cùng gia vị cay nồng của ớt, hành tỏa ra ngào ngạt. Miếng bánh giòn rụm, chấm với tương ớt khi ăn sẽ có cảm giác giòn giòn của bánh tráng, vị ngọt thanh của cá sông nước kết hợp chút cay nồng của tương ớt tạo nên một hương vị khó quên.

Theo những người phụ nữ ở làng chài, 1kg cá tươi làm ra được khoảng 7 miếng bánh, bán với giá 5.000 đồng/miếng. Tuy giá trị không quá lớn, nhưng đây lại là nguồn thu nhập đáng kể giúp chị em phụ nữ làng chài cải thiện đời sống. 

Từ những đơn hàng lẻ, đến nay, bánh tráng cá cơm đã theo chân du khách đi khắp nơi, trở thành món quà biếu lạ miệng và đậm chất vùng cao.