Chủ quyền biển đảo thiêng liêng được củng cố bởi ý chí chính trị, tiềm lực quốc phòng và sức mạnh kinh tế - xã hội. Tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế phát triển mạnh mẽ trên biển đảo, nhất là ở các đảo tiền tiêu, chính là cách khẳng định chủ quyền quốc gia hữu hiệu và sinh động nhất trong bối cảnh mới.

Phát triển sản phẩm chủ lực

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xem biển đảo là phần lãnh thổ thiêng liêng, không thể tách rời. Vận dụng tư tưởng của Người, Đảng và Nhà nước đã sớm đưa dân ra đảo, thành lập và phát triển 12 huyện đảo, tạo tiền đề quan trọng để phát triển không gian và kinh tế biển thuộc hệ thống đảo ven bờ. Chủ trương của Đảng là đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển. Điều này bao gồm việc đẩy nhanh đô thị hóa, xây dựng các trung tâm kinh tế biển mạnh; phát triển đa dạng các ngành dịch vụ, nhất là những ngành có giá trị gia tăng cao, phù hợp với vị trí, tiềm năng và lợi thế riêng của từng đảo.

Như ở huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, cùng với du lịch thì hành, tỏi là 2 sản phẩm nông nghiệp chủ lực được địa phương tập trung phát triển. Theo bà Phạm Thị Hương, Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn, tỏi nơi đây được ví là "vàng trắng" vì giá trị kinh tế cao, lọt vào Top 10 sản phẩm quà tặng nổi tiếng và đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chỉ dẫn địa lý. Chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp phát triển, bảo vệ thương hiệu và đưa mô hình trồng tỏi sạch vào nghị quyết. Vụ tỏi năm nay, nông dân Lý Sơn trồng khoảng 320 ha, ước tính sản lượng 3.000 tấn.

Hay ở Bạch Long Vĩ (TP Hải Phòng), chúng ta khai thác tốt lợi thế của đảo tiền tiêu xa bờ nhất của Việt Nam trên vịnh Bắc Bộ, nơi tiếp tế lương thực, nhiên liệu, tránh trú bão gần nhất cho tàu thuyền đánh bắt xa bờ. Nhờ đó, kinh tế của đảo phát triển mạnh nhờ dịch vụ hậu cần nghề cá. Vợ chồng ông Vũ Văn Quân ra đảo Bạch Long Vĩ sinh sống bằng hai bàn tay trắng. Từ khi được Ngân hàng (NH) Chính sách xã hội cho vay 100 triệu đồng để mua tàu chở dầu, gia đình ông có điều kiện làm kinh tế, trở nên khá giả. Đến nay, gia đình ông đã có một tàu chở dầu diesel 140 m3 và một tàu chở hàng để kinh doanh nhu yếu phẩm.

Cùng với NH Chính sách xã hội, NH Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) cũng có mặt tại nhiều đảo, quần đảo trên cả nước. Bà Phùng Thị Bình, Phó Tổng Giám đốc Agribank, cho biết đến nay, Agribank đã đầu tư vốn tín dụng cho hơn 25.000 tàu cá đánh bắt xa bờ trên toàn quốc, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc phát triển kinh tế biển bền vững, góp phần bảo đảm an sinh xã hội ở các địa bàn chiến lược.

Theo ông Lê Anh Xuân, Giám đốc NH Nhà nước Chi nhánh khu vực 9, trên đảo Lý Sơn có 3 NH là NH Chính sách xã hội, Agribank và NH TMCP Lộc Phát Việt Nam. Tính đến ngày 30-4, tổng dư nợ trên địa bàn huyện đảo là 914,7 tỉ đồng. Các NH được định hướng tập trung vốn tín dụng vào các lĩnh vực chủ lực như khai thác, nuôi trồng thủy sản, du lịch biển, hậu cần nghề cá và nông nghiệp ven biển; tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân phát triển kinh tế biển.

Khó tiếp cận vốn

Vốn là một trong những yếu tố then chốt để khơi thông dòng chảy kinh tế biển. Tuy nhiên, đây cũng đang là thách thức lớn. Là nguồn vốn NH đầu tiên và duy nhất trên đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ, ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc NH Chính sách xã hội Chi nhánh TP Hải Phòng, nói rằng người dân khó tiếp cận vốn NH thương mại vì vướng 2 lý do. Thứ nhất, không có tài sản thế chấp vì nhà cửa, đất đai thuộc quyền quản lý của nhà nước. Thứ hai, điều kiện đi lại khó khăn dẫn đến việc NH thương mại ngại nắm bắt nhu cầu vay, thẩm định tài sản và giám sát mục đích sử dụng vốn. UBND huyện Bạch Long Vỹ đã nhiều lần mời một số NH ra khảo sát, thậm chí ký biên bản ghi nhớ nhưng vẫn chưa NH nào lập chi nhánh tại đây.

Đó cũng là nguyên dân khiến hiện nguồn vốn NH trên các đảo tiền tiêu chủ yếu đến từ NH Chính sách xã hội. Ông Lê Anh Xuân cho hay trên các đảo, nhu cầu vốn khá lớn, đặc biệt là nguồn vốn đầu tư ban đầu cho thiết bị, công nghệ trong khai thác, nuôi trồng, chế biến và hạ tầng du lịch. Trở ngại là người dân khó tiếp cận vốn vay.

Xét cho cùng, dù ở đâu, muốn phát triển, đời sống người dân khấm khá thì tín dụng thương mại phải chủ đạo, trong khi tín dụng chính sách xã hội tập trung vào giảm nghèo và hỗ trợ ban đầu cho sinh kế. Muốn vậy, cần có quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội, gắn bảo vệ chủ quyền biển đảo với thu hút đầu tư doanh nghiệp và phát triển sinh kế của người dân dựa trên các lợi thế (du lịch, thủy hải sản...).

Quy hoạch này sẽ là nền tảng thu hút nhà đầu tư, mở đường cho tín dụng thương mại phát triển, từ đó thúc đẩy sản xuất - kinh doanh và thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội của biển đảo. Làm như vậy, cuộc sống trên đảo tiền tiêu sẽ khởi sắc, người dân yên tâm bám biển, bám đảo, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh và niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.