Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH), đến 31-12-2018, cả nước có hơn 11,3 triệu người cao tuổi (NCT), trong đó có gần 2 triệu người từ 80 tuổi trở lên (chiếm 17,5% tổng số NCT), khoảng 5,7 triệu NCT nữ (chiếm khoảng 50,7%), khoảng 7,2 triệu NCT đang sống ở khu vực nông thôn (chiếm 65%). Cả nước có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật (NKT) từ 2 tuổi trở lên (chiếm 6,5% dân số), trong đó có 1,03 triệu người khiếm thị; 930.000 người khiếm thính; 1,1 triệu NKT nặng và đặc biệt nặng; 5,1 triệu NKT nhẹ.
Những năm qua, Bộ LĐ-TB-XH đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan trình Chính phủ ban hành Nghị định số 136/2013/NĐ-CP quy định chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội. Theo đó, cả nước đã cấp giấy xác nhận khuyết tật cho trên 1,5 triệu người, làm căn cứ giải quyết trợ cấp xã hội hàng tháng cho khoảng 1,7 triệu người cao tuổi, 1,1 triệu NKT.
Hiện có khoảng 20.000 NCT, NKT đang được nuôi dưỡng, chăm sóc tại các cơ sở trợ giúp xã hội với mức chuẩn trợ cấp xã hội tối thiểu là 270.000 đồng/người/tháng. Các đối tượng thuộc diện được trợ giúp xã hội đều được cấp thẻ BHYT, khi qua đời được hỗ trợ chi phí mai táng bằng 20 lần mức chuẩn trợ cấp xã hội. Cả nước đã hỗ trợ đào tạo nghề cho 18.000 NKT/năm. Các tổ chức Hội của NKT tiếp tục tổ chức có hiệu quả hoạt động dạy nghề và cho vay vốn giải quyết việc làm, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho NKT.
Tuy nhiên, đời sống của NCT và NKT còn khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo cao so với tỉ lệ hộ nghèo chung của cả nước trong khi mức trợ cấp xã hội còn thấp, chỉ bằng khoảng 30% so với chuẩn nghèo thành thị và 40% so với chuẩn nghèo nông thôn. Bên cạnh đó, công tác chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh ban đầu cho NCT, NKT còn thiếu thốn, chưa được quan tâm đúng mức. Rào cản về tiếp cận giao thông, đi lại cho NKT là một trong những vấn đề khó khắc phục, nhất là khu vực đô thị, khó bảo đảm lộ trình bảo đảm tiếp cận giao thông và công trình công cộng theo quy định của Luật NKT.
Mới đây, tại Phiên giải trình về việc thực hiện chính sách, pháp luật về trợ giúp xã hội đối với NCT và NKT, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB-XH Đào Ngọc Dung đã nhất trí với quan điểm của các đại biểu về việc nâng mức trợ cấp xã hội đối với NCT và NKT, cố gắng sớm nhất cuối năm nay sẽ báo cáo Chính phủ xem xét vấn đề này và việc cần xem xét giảm độ tuổi NCT từ 80 hiện nay xuống 75.
Cần tạo điều kiện để người cao tuổi còn khả năng lao động được tham gia làm việc
Theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, cần sớm nghiên cứu, ban hành Chương trình hành động quốc gia về NCT và Đề án NKT giai đoạn 2021-2030 bao gồm các giải pháp để ứng phó với vấn đề già hóa dân số, phát huy vai trò của NCT theo hướng tạo điều kiện để NCT còn khả năng lao động được tham gia làm việc.
Theo người đứng đầu Bộ LĐ-TB-XH, thời gian qua cũng đã có một số chính sách khuyến khích NCT tham gia làm việc nhưng còn nhỏ lẻ, chỉ tập trung một số đối tượng. "Đến thời gian nhất định, cũng cần nghiên cứu về vấn đề này. Điều này không chỉ khuyến khích những đối tượng khó khăn mà đôi khi còn là những chính sách động viên những người sống thọ. Thời gian tới, Bộ tiếp tục nghiên cứu, tính toán phương án hợp lý nhất"- ông Đào Ngọc Dung cho biết.
Liên quan đến chính sách cho NCT, khuyến khích NCT làm việc, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết vừa qua, tại cuộc họp của Ủy ban Quốc gia NCT, Bộ LĐ-TB-XH đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ cần nghiên cứu chính sách, để hỗ trợ NCT, kể cả những người sau hưu tham gia làm việc (bởi 40% người sau hưu tham gia lao động, trong đó 80 tuổi có 10%).
"Hiện có 44% NCT tiếp tục tham gia lao động, sau khi nghỉ hưu. Một số quốc gia già hóa dân số họ đưa chính sách khởi nghiệp cho người già. Nhật Bản dành một số công việc ưu tiên cho người già, đây cũng là nhu cầu chính đáng của NCT. Bộ kiến nghị Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cần tăng cường kiểm tra, giám sát với các bộ ngành địa phương, nhất là địa phương chưa thực hiện tốt chính sách cho NCT, NKT; tăng cường chỉ đạo giám sát lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia"- Bộ trưởng Đào Ngọc Dung nhấn mạnh.
