Tại tờ trình về việc ban hành Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung đối tượng phân loại đô thị, gồm: thành phố trực thuộc trung ương, khu vực dự kiến thành lập thành phố trực thuộc trung ương, khu vực đô thị thuộc tỉnh, thành phố, khu vực dự kiến thành lập phường và đặc khu.

Hệ thống phân loại gồm 3 loại: I, II, III; đồng thời bỏ đô thị loại I thuộc tỉnh để tránh chồng chéo. Về loại đô thị, hệ thống đô thị, dự thảo nghị quyết quy định thủ đô Hà Nội và TP HCM là đô thị loại đặc biệt. Thành phố trực thuộc trung ương (không bao gồm Hà Nội và TP HCM) là đô thị loại I. Tỉnh dự kiến thành lập thành phố trực thuộc trung ương phải được đánh giá đạt tiêu chí đô thị loại I.

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi tiêu chí phân loại đô thị, rút gọn từ 5 còn 3 nhóm, gồm: vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; mức độ đô thị hóa; trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian. Bổ sung các tiêu chuẩn mới về đô thị xanh, đô thị thông minh và ứng phó biến đổi khí hậu. Các tiêu chuẩn mới về đô thị xanh, đô thị thông minh bao gồm: đất cây xanh đô thị tính theo mét vuông trên đầu người; các công trình xanh có chứng nhận; tỉ lệ tuyến phố văn minh đô thị; tỉ lệ tuyến đường có ứng dụng chiếu sáng sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng...

Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất sửa đổi thẩm quyền công nhận, phân cấp mạnh cho địa phương. Cụ thể, Thủ tướng chỉ công nhận đô thị loại đặc biệt; Bộ Xây dựng công nhận loại I; UBND tỉnh công nhận loại II, III và các phường; Chính phủ quy định chi tiết về thủ tục, bảo đảm nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương chịu trách nhiệm".