Ngày 9-4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Trong đó, dự thảo luật đề xuất một số quy định mới về đăng ký khai sinh, kết hôn.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc xây dựng dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh việc hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch; tăng cường đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình.

Dự thảo luật đã quy định về nội dung đăng ký hộ tịch theo hướng gộp các việc thay đổi, cải chính hộ tịch, điều chỉnh thông tin hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch thành 1 thủ tục thay đổi hộ tịch; sửa đổi việc ghi vào Sổ hộ tịch thành cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm đúng tính chất công việc, ứng dụng công nghệ thông tin.

Ủy ban nhân dân cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân đăng ký các việc hộ tịch sau: Khai sinh; kết hôn; giám hộ, giám sát việc giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch; tình trạng hôn nhân; khai tử.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.

Ngoài ra, nhằm kế thừa quy định về bảo đảm tính trực tuyến trong đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật dự kiến quy định tất cả các thủ tục đăng ký hộ tịch sẽ không yêu cầu người đi đăng ký hộ tịch phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký sổ và nhận kết quả, trừ 3 thủ tục gồm: Đăng ký kết hôn, đăng ký nhận cha, mẹ, con và đăng ký giám hộ do 3 thủ tục này cần sự khẳng định, vào thời điểm xác lập sự kiện hộ tịch, cả hai bên hoặc các bên đều còn sống và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự...

Dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) cũng quy định thẩm quyền giải quyết việc đăng ký hộ tịch sẽ được giao cho UBND cấp xã đối với việc đăng ký hộ tịch của công dân Việt Nam cư trú ở trong nước và các sự kiện hộ tịch phát sinh ở trong nước.

Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung này, ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Hộ tịch, nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu bổ sung nguyên tắc khi cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch tiếp nhận yêu cầu đăng ký hộ tịch, khai thác dữ liệu hộ tịch thì phải giải quyết ngay nhằm đáp ứng yêu cầu lấy người dân làm trung tâm để loại bỏ các rào cản hành chính.

Đề nghị cân nhắc bổ sung quy định nguyên tắc từ chối thực hiện thủ tục hộ tịch và giao Chính phủ quy định chi tiết thi hành để bảo đảm linh hoạt, kịp thời, phù hợp với thực tiễn. Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) thì quyền dân sự của con người được Nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật. Theo đó, việc từ chối thực hiện thủ tục hộ tịch liên quan đến quyền con người, quyền công dân cần phải được quy định trong Luật.

Theo ông Phan Chí Hiếu, có ý kiến đề nghị nghiên cứu không quy định nội dung đăng ký hộ tịch về thông tin tình trạng hôn nhân tại điểm c khoản 1 Điều 3 của dự thảo luật vì tình trạng hôn nhân của cá nhân về cơ bản đã ghi nhận và được tích hợp vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch, thống nhất sử dụng trên toàn quốc.