Cử tri tỉnh Lào Cai phản ánh nhiều loại thuốc điều trị ung thư chưa được Quỹ BHYT thanh toán, khiến người bệnh phải tự chi trả với chi phí rất lớn, đặc biệt trong quá trình điều trị kéo dài.

Trả lời kiến nghị sau kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, Bộ Y tế cho biết hiện danh mục thuốc thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT được quy định tại Thông tư 20/2022, gồm 1.037 hoạt chất, thuốc hóa dược và sinh phẩm thuộc 27 nhóm lớn, cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu. Trong đó có 76 hoạt chất thuộc nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch.

Theo Bộ Y tế, danh mục thuốc BHYT được xây dựng theo tên hoạt chất hoặc thành phần, không quy định theo hàm lượng, dạng bào chế hay tên thương mại. Vì vậy, số lượng thuốc thương mại thực tế được Quỹ BHYT thanh toán lớn hơn nhiều so với danh mục thuốc được quy định theo hoạt chất.

Tuy nhiên, trước nhu cầu điều trị ngày càng tăng, Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi Thông tư 20/2022 theo hướng mở rộng quyền lợi cho người bệnh. Dự thảo thông tư mới dự kiến bổ sung thêm một số thuốc điều trị ung thư, bệnh mạn tính và bệnh hiếm; đồng thời điều chỉnh điều kiện, tỉ lệ thanh toán đối với một số thuốc hiện hành. Văn bản dự kiến được ban hành trong năm 2026.

Theo Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), khoảng 30 thuốc điều trị ung thư dự kiến được bổ sung trong đợt này. Đây là nhóm có số lượng thuốc được đề xuất nhiều nhất, chủ yếu là các thuốc phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch. Một số thuốc có giá từ 50-60 triệu đồng mỗi lọ được đề xuất quỹ BHYT thanh toán với tỉ lệ từ 30% đến 70%.

Chi phí thuốc hiện là gánh nặng tài chính lớn đối với nhiều bệnh nhân ung thư. Theo Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, đây là một trong những thách thức lớn nhất của hệ thống y tế hiện nay.

Thống kê của Bộ Y tế cho thấy thuốc luôn chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu chi của Quỹ BHYT. Năm 2024, quỹ đã chi hơn 50.700 tỉ đồng cho thuốc, tương đương 31,2% tổng chi khám chữa bệnh BHYT.

Riêng nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch, Quỹ BHYT đã chi trả gần 9.600 tỉ đồng trong năm 2025, chiếm 16,4% tổng chi thuốc của quỹ.

Dù vậy, nhiều thuốc đích và thuốc miễn dịch giá cao vẫn chưa được BHYT thanh toán, khiến người bệnh phải tự chi trả. Chi phí điều trị bằng các liệu pháp này có thể lên tới 120-150 triệu đồng mỗi tháng.

Theo Bộ Y tế, việc mở rộng danh mục thuốc BHYT sẽ giúp giảm đáng kể số tiền người bệnh phải bỏ ra, đồng thời tạo cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại cho nhiều bệnh nhân ung thư.