Ngày 12-1, tại Hội Sân khấu TP HCM, một cuộc họp quan trọng đã diễn ra giữa Thường trực Ban chấp hành Hội Sân khấu TP HCM với NSND Kim Cương – nữ nghệ sĩ được công chúng yêu thương và thường gọi bà là "Kỳ nữ".

Chuẩn bị một cuộc tri ân xứng tầm dành cho kỳ nữ Kim Cương

Hội Sân khấu TP HCM và Sở VHTT TP HCM sẽ cùng NSND Kim Cương "soi lại" một di sản. Buổi làm việc đặc biệt nhằm trao đổi, thống nhất và chuẩn bị cho chương trình tọa đàm khoa học – nghệ thuật nhân dịp sân khấu TP HCM chào mừng năm mới 2026. 

Theo đề cương chương trình, tọa đàm với chủ đề "Kỳ nữ Kim Cương với kịch nói miền Nam" dự kiến diễn ra vào sáng 5-2 tại Nhà hát Trần Hữu Trang, do Sở Văn hóa – Thể thao TP HCM và Hội Sân khấu TP HCM phối hợp tổ chức. 

Đây cũng là dịp mừng sinh nhật của NSND Kim Cương (thường bà tổ chức sinh nhật theo ngày âm lịch, nên năm nay rơi đúng mùng 1 Tết Nguyên Đán Bính Ngọ - PV).

Chương trình được xây dựng công phu, có cấu trúc chặt chẽ, kết hợp giữa nghi lễ tôn vinh, phóng sự tư liệu và tọa đàm học thuật – nghề nghiệp, hướng tới việc khẳng định đầy đủ vai trò lịch sử và giá trị đương đại của "trường phái kịch Kim Cương" trong dòng chảy sân khấu kịch phía Nam và có sức ảnh hưởng đến đời sống kịch nói miền Nam.

Điều đáng nói là ngay từ buổi họp chuẩn bị, tinh thần xuyên suốt đã được xác định rất rõ: đây không chỉ là một chương trình mừng sinh nhật, mừng năm mới, mà là một cuộc nhìn lại nghiêm túc một mô hình nghệ thuật kịch nói mang tính nhân văn tiêu biểu của TP HCM.

Vinh danh kịch nói miền Nam

NSND Kim Cương không được đặt ở vị trí của một "huyền thoại để ngợi ca" đơn thuần, mà là một trường hợp điển hình cần được phân tích, lý giải và kết nối với những vấn đề hôm nay của sân khấu kịch. Trong trao đổi, nhiều ý kiến thống nhất rằng, đóng góp lớn nhất của NSND Kim Cương là vai trò "4 trong 1", bởi ngoài những vai diễn để đời, bà còn là đạo diễn, người viết kịch và bà bầu (nhà sản xuất). 

Những tác phẩm như: "Lá sầu riêng", "Dưới hai màu áo", "Nó là con tôi", "Người tình trễ xe", "Bông hồng cài áo", "Trà Hoa Nữ"…, cho đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị nghệ thuật trong lòng công chúng.

Bà đã đặt nền móng cho một tư duy làm kịch hiện đại ở miền Nam từ thập niên 1960: lấy con người làm trung tâm, lấy đời sống gia đình – xã hội làm chất liệu, và lấy cảm xúc nhân văn làm trục thẩm mỹ.

Việc sáng lập Đoàn Kịch Kim Cương cũng được nhìn nhận như một mô hình tiên phong của sân khấu xã hội hóa, nơi nghệ thuật và quản lý, sáng tạo và tự chủ, đã được kết hợp một cách bản lĩnh và hiệu quả từ rất sớm". Chính vì vậy, cấu trúc tọa đàm được thiết kế không chỉ để kể lại một tiểu sử nghệ thuật, mà để mở ra nhiều lớp đối thoại: từ "giai đoạn mở đường cho sân khấu kịch miền Nam", đến bốn vai trò của NSND Kim Cương: diễn viên – đạo diễn – tác giả – nhà quản lý và đặc biệt là dòng kịch tâm lý gia đình cùng hình tượng người mẹ như một trục tư tưởng – cảm xúc xuyên suốt di sản của Kỳ nữ Kim Cương. 

Đây cũng được xem là một gợi ý quan trọng cho thế hệ sáng tác trẻ hôm nay trong việc tiếp cận những đề tài gia đình, đạo đức và xã hội đương đại bằng một ngôn ngữ sân khấu vừa gần gũi vừa có chiều sâu. Cũng như đúc kết một chặng đường hình thành, phát triển của kịch nói miền Nam, khởi đầu là dòng kịch nói Kim Cương" – NSND Trần Ngọc Giàu nhấn mạnh.

Tái diễn "Lá sầu riêng"

Ban đầu vì lý do sức khỏe của NSND Kim Cương, Ban tổ chức không đề xuất việc bà sẽ lên sân khấu diễn kịch. Nhưng vì nhận thấy tinh thần của tọa đàm được bàn tính chu đáo, ý nghĩa cao đẹp của ngày 5-2 trước thềm năm Bính Ngọ, và trên hết là tinh thần nhìn lại chặng đường của kịch nói miền Nam, bà đã xung phong tái diễn trích đoạn "Lá sầu riêng". 

Bà chọn lớp diễn cuối khi Sang nhận ra được giá trị thiêng liêng và sự hy sinh của cô Diệu, không từ bỏ quyền được làm mẹ vì sợ gia đình vợ xem thường "bà sui bán cá ngoài chợ". Lớp diễn có thêm sự xuất hiện của ông giáo Hoàng sẽ do nghệ sĩ Mai Huỳnh diễn. NSƯT Hữu Châu vẫn diễn vai cậu năm. Hai ứng viên sẽ diễn vai Sang và Nga vẫn còn đang là sự chọn lựa của NSƯT Hữu Châu.

"Tôi rất xúc động trước tình cảm mà Hội Sân khấu TP HCM và Sở VHTT TP HCM dành cho tôi qua sự kiện này, nên tôi sẽ cố gắng hết sức để diễn lại vai cô Diệu" – NSND Kim Cương chia sẻ.