Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (tháng 7-2024), độ tuổi kết hôn trung bình lần đầu tại TP HCM đã lên tới 30,4 tuổi, cao nhất cả nước. Từ năm 2019 đến nay, con số này tăng khoảng 0,7 tuổi mỗi năm, phản ánh xu hướng kết hôn muộn ngày càng rõ ở các đô thị lớn.

Áp lực tài chính, giá nhà đất cao, mong muốn tự do cá nhân hay nỗi lo hôn nhân đổ vỡ khiến không ít người trẻ e dè khi nghĩ đến chuyện lập gia đình. Thế nhưng, giữa xu hướng ấy, vẫn có những người chọn đi sớm trên hành trình yêu và xây dựng mái ấm.

Cùng nhau trưởng thành

Phan Quỳnh Trang (20 tuổi, TP Đà Nẵng) kết hôn năm 19 tuổi sau 3 năm yêu nhau. Ban đầu, cả hai dự định vài năm nữa mới cưới nhưng khi biết sắp có thêm thành viên mới, họ quyết định kết hôn và cùng nhau chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.

Từ một nữ sinh với nhiều dự định phía trước, Trang sớm bước vào vai trò người vợ, người mẹ khi bạn bè vẫn trên giảng đường. Cuộc sống sau hôn nhân không còn nhiều mộng mơ mà là chuỗi ngày Trang phải cân đo từng khoản chi, học cách chăm con, dọn dẹp và nhường nhịn. Nhiều đêm, Trang chạnh lòng nghĩ đến giấc mơ đại học còn dang dở. 

Thế nhưng, khi được hỏi có hối tiếc về lựa chọn của mình hay không, cô nhẹ nhàng chia sẻ: "Chồng đi làm cả ngày, em chỉ ở nhà chăm con. Có lúc tủi thân nhưng cũng nhờ vậy em học được cách nghĩ cho người khác, biết sống trách nhiệm hơn". Với Trang, hạnh phúc không nằm ở độ tuổi kết hôn, mà ở tình yêu và sự nỗ lực của hai người trong cuộc.

Khác với Trang, Lê Thúy Nhiên (25 tuổi, tỉnh Đồng Nai) kết hôn khi sự nghiệp đang trên đà phát triển. Hiện Nhiên là đồng sáng lập một trung tâm tiếng Anh tại TP HCM, đồng thời là huấn luyện viên kỹ năng mềm và đang theo học thạc sĩ tại Đại học Kinh tế TP HCM.

Nhiên gặp chồng từ thời sinh viên, cùng tham gia chiến dịch tình nguyện và khởi nghiệp mở trung tâm ngoại ngữ từ năm 3 đại học. 

"Năm 22 tuổi, sáng tôi mặc áo cử nhân, tối khoác váy cưới. Nhiều người khá sốc, sợ tôi đánh mất tự do. Nhưng với tôi, tự do không biến mất khi kết hôn, nó chỉ đổi hình thức. Tự do là được chính mình bên người hiểu mình và cùng nhau trưởng thành" - Nhiên bộc bạch.

Sau khi kết hôn, được sự ủng hộ từ gia đình hai bên, đặc biệt là ba mẹ chồng, Nhiên vẫn tiếp tục học tập và phát triển sự nghiệp. Tuy vậy, con đường không chỉ trải hoa hồng. 

"Có những ngày, tôi làm việc 15-17 giờ, sáng quản lý trung tâm, chiều quay nội dung, tối học cao học. Không phải lúc nào cũng cân bằng được, mà là chấp nhận đánh đổi. Nhưng đó là lựa chọn của tôi" - Nhiên tâm sự.

Nhiên cũng thừa nhận không ít người từng nghi ngờ sự nỗ lực của cô, cho rằng phụ nữ kết hôn quá sớm, khó có thể làm tốt nhiều vai trò. Song, thay vì bận tâm trước những hoài nghi ấy, Nhiên chọn tập trung vào con đường mình đã chọn và chứng minh bằng kết quả. 

"Hôn nhân không tự động khiến con người trưởng thành nhưng buộc mỗi người phải chín chắn hơn. Khi có người đồng hành và cùng gánh trách nhiệm, mình học cách nghĩ cho người khác, kiểm soát cảm xúc và hành động lý trí hơn" - Nhiên bày tỏ.

Tin vào giá trị đồng hành

Trên thực tế, xu hướng độc thân, kết hôn muộn và không sinh con đang gia tăng tại các đô thị lớn do áp lực kinh tế, chi phí giáo dục, giá nhà đất cao và nỗi sợ đổ vỡ hôn nhân. Trong bối cảnh ấy, vẫn có những người trẻ như Trang, Nhiên chọn kết hôn sớm, tin vào giá trị của sự đồng hành, xem đó là cơ hội học cách yêu thương, chịu trách nhiệm và trưởng thành cùng nhau.

Bàn về việc kết hôn sớm, thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An cho rằng việc một người sẵn sàng bước vào hôn nhân sớm không hoàn toàn phụ thuộc vào tuổi tác. Điều quan trọng là mức độ chín muồi về cảm xúc, khả năng tự lập, kỹ năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống và hiểu rõ nhu cầu, giới hạn của bản thân. 

"Ở chiều tích cực, hôn nhân sớm có thể giúp người trẻ ổn định cảm xúc, gia tăng ý thức trách nhiệm, sống có mục tiêu rõ ràng và tìm thấy cảm giác an toàn khi có người đồng hành" - ông Đặng Hoàng An phân tích.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng cảnh báo nếu thiếu sự chuẩn bị, hôn nhân sớm tiềm ẩn không ít rủi ro. Người trẻ dễ phản ứng bốc đồng, rơi vào trạng thái phụ thuộc, căng thẳng kéo dài, hụt hẫng khi kỳ vọng không như thực tế và khó duy trì mối quan hệ bền vững. 

Theo chuyên gia, yếu tố then chốt giúp hôn nhân sớm bền vững không nằm ở sự hoàn hảo, mà ở tinh thần trách nhiệm, khả năng thấu hiểu, biết nhường nhịn và xem hôn nhân là hành trình cùng trưởng thành, chứ không phải một điểm đến cố định.

Không chỉ là câu chuyện của từng cá nhân, lựa chọn kết hôn sớm của một bộ phận người trẻ còn phản ánh sự đa dạng trong quan niệm sống và cách nhìn về hôn nhân của thế hệ hiện nay.

Thạc sĩ xã hội học Nguyễn Mai Anh nhận định trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ trì hoãn hôn nhân để ưu tiên sự nghiệp hoặc tự do cá nhân, việc một số người vẫn chọn lập gia đình sớm cho thấy họ đặt gia đình ở vị trí quan trọng trong hành trình cuộc đời.

Theo bà Mai Anh, điều đáng chú ý là nhiều cặp vợ chồng trẻ hiện nay bước vào hôn nhân với tư duy bình đẳng hơn, sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm kinh tế, chăm sóc con cái và hỗ trợ nhau phát triển bản thân. Nếu có sự chuẩn bị và đồng thuận, hôn nhân sớm hoàn toàn có thể trở thành nền tảng giúp hai người cùng ổn định cuộc sống và trưởng thành cùng nhau.