Sáng 28-3, chương trình "Bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng hướng nghiệp cho giáo viên THPT", tổ chức tại Trường THPT Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk), thu hút hơn 150 giáo viên THPT tham gia. Đây là hoạt động do Báo Người Lao Động tổ chức, nằm trong khuôn khổ chương trình "Đưa trường học đến thí sinh" năm 2026.
Giáo viên là bạn, phụ huynh là người đồng hành
Trong suốt 90 phút, các chuyên gia đã có những chia sẻ về hướng nghiệp, cách nhận biết và gỡ rối tâm lý cho học sinh THPT.
TS Trần Đình Lý
TS Mai Mỹ Hạnh, Phó trưởng Khoa Tâm lý - Trường ĐH Sư phạm TPHCM, cho biết áp lực và lo âu trước mỗi kỳ thi là phản ứng tâm lý bình thường, thậm chí là tín hiệu cho thấy học sinh có trách nhiệm với mục tiêu của mình. Ngược lại, những học sinh lúc nào cũng bình thản, không có chút lo lắng, đôi khi lại là dấu hiệu đáng quan ngại.
Tuy nhiên, khi sự lo âu vượt quá ngưỡng chịu đựng, các em rất dễ rơi vào trạng thái "quá tải". Lúc này, vai trò của giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh trong việc nhận diện, hỗ trợ kịp thời là cực kỳ quan trọng.
"Công tác trong lĩnh vực giáo dục và tâm lý, tôi nhận ra chính phụ huynh và giáo viên lại vô trình trở thành nguồn cơn tạo ra áp lực thi cử cho học sinh. Nếu chúng ta "dễ thở", học sinh sẽ có tâm lý thoái mái và phong độ thi tốt hơn" - TS Mai Mỹ Hạnh nhận định.
TS Mai Mỹ Hạnh nhấn mạnh không nên định nghĩa cuộc đời con trẻ chỉ qua một cuộc thi
Chương trình thu hút hơn 150 giáo viên THPT trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đến tham gia và thảo luận
Giáo viên hào hứng lắng nghe chia sẻ thú vị, sinh động từ các chuyên gia.
Gen Z là thế hệ rất mong manh!
PGS-TS Nguyễn Văn Thụy, Trưởng Phòng Tuyển sinh và Truyền Thông - Trường ĐH Ngân Hàng TPHCM, chia sẻ một thông tin khiến nhiều thầy cô lặng người suy nghĩ. Tỉ lệ học sinh bị trầm cảm, suy nghĩ tiêu cực (trong đó có tự tử) tập trung đông nhất ở các trường chuyên. Điều này cho thấy áp lực học tập và thi cử lớn có thể khiến giáo viên mất học trò, phụ huynh mất con.
"Gen Z là thế hệ năng động, sáng tạo nhưng cũng là những người trẻ rất mong manh, "dễ vỡ"... Giáo viên và phụ huynh cần thấu hiểu để lắng nghe những tâm tư mong muốn của học trò, từ đó gợi mở những hướng đi đúng đắn, phù hợp. Đặc biệt, tuyệt đối không được áp đặt với các em" - PGS-TS Nguyễn Văn Thụy nhấn mạnh.
Mượn câu chuyện về viên ngọc trai, PGS-TS Nguyễn Văn Thụy chia sẻ những áp lực vô hình mà thế hệ Gen Z đang mắc phải.
Cô Nguyễn Hoàng Nga, Phụ trách Truyền thông - Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, chia sẻ cách sử dụng Chat GPT để tham khảo thông tin, tìm ra những ngành nghề phù hợp trong thời đại số.
Cô Nguyễn Thị Xuân Hương, Hiệu trưởng Trường THPT Buôn Ma Thuột, mong muốn có thêm nhiều chương trình thiết thực, gắn với hướng nghiệp
Theo TS Mỹ Hạnh, giáo viên cần giúp học sinh hiểu rằng kết quả một kỳ thi không định đoạt toàn bộ giá trị cuộc đời. Khi gỡ bỏ được tư duy "phụ thuộc tất cả vào một lần thi", các em sẽ bình tâm hơn để phát huy đúng năng lực.
Thầy cô không nhất thiết phải là nhà tâm lý chuyên nghiệp mới có thể giúp học sinh. Đôi khi, chỉ cần thái độ cởi mở, những câu hỏi quan tâm đơn giản để tạo không khí kết nối, giúp trẻ giải tỏa tâm lý.
Trong trường hợp học sinh có dấu hiệu tâm lý nghiêm trọng, giáo viên cần phối hợp chặt chẽ với gia đình, kịp thời đưa các em đến gặp chuyên gia tâm lý học đường.
Dấu hiệu nhận biết học sinh "quá tải"
Để hỗ trợ học sinh, TS Mai Mỹ Hạnh, Phó trưởng Khoa Tâm lý - Trường ĐH Sư phạm TPHCM, gợi ý thầy cô THPT cách "bắt mạch" qua 3 dấu hiệu:
- Cảm xúc: Học sinh có biểu hiện thất thường, dễ buồn rầu, ủ rũ hoặc trở nên thu mình, không muốn giao tiếp với bạn bè. Đặc biệt, những cơn giận dữ kịch phát hoặc việc không kiểm soát được cảm xúc cho thấy mức độ căng thẳng đang leo thang.
- Thể chất: Học sinh thường xuyên than đau đầu, mỏi mệt chân tay. Rối loạn giấc ngủ (ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ) và rối loạn ăn uống (ăn vô độ hoặc bỏ bữa, chán ăn) là những biểu hiện thực thể điển hình của stress.
- Hành vi: Học sinh vốn năng động hay phát biểu bỗng trở nên lầm lì, bỏ dở các hoạt động tập thể hoặc có xu hướng trốn tránh việc học tập.
