12/11/2020 08:55

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ

(NLĐO) - Kết quả buổi tọa đàm sẽ góp phần quan trọng vào việc tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về tự chủ giáo dục đại học

Sáng 12-11, Báo Người Lao Động tổ chức Buổi tọa đàm "Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ" với sự tham dự của PGS-TS Hoàng Minh Sơn, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, cùng đại diện của gần 30 cơ sở giáo dục đại học, các chuyên gia giáo dục...

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 1.

Các diễn giả và khách mời tham dự tọa đàm sáng 12-11

Phát biểu khai mạc tọa đàm, nhà báo, TS Tô Đình Tuân, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động, cho biết quyền tự chủ đại học đã được Quốc hội luật hóa từng bước, bắt đầu từ gần 10 năm trước, cụ thể là tại Luật Giáo dục đại học năm 2012. Trên cơ sở pháp lý này, hoạt động tự chủ đã được tiến hành có mức độ tại các cơ sở giáo dục đại học. Đến năm 2014, 23 cơ sở giáo dục đại học trong số hàng trăm trường đại học, học viện của cả nước đã được phép thí điểm tự chủ đại học toàn diện theo Nghị quyết 77 của Chính phủ.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 2.

PGS-TS Hoàng Minh Sơn, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

Kết quả thực tế cho thấy thông qua cơ chế tự chủ giáo dục đại học, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã có nhiều chuyển biến rõ nét về nhiều mặt. Bản thân các cơ sở giáo dục đại học thực hiện tự chủ cũng đã có nhiều đổi mới, bứt phá trong giảng dạy, đào tạo, nghiên cứu khoa học. Đầu tư từ các nguồn lực xã hội vào giáo dục cũng tăng nhiều hơn, sôi động hơn. Các trường đại học công lập và ngoài công lập được nâng tầm quản trị, chủ động, sáng tạo, năng động và tăng sức cạnh tranh.

Và từ thực tế thực hiện thí điểm tự chủ đại học cũng nảy sinh nhiều vấn đề, đòi hỏi hệ thống pháp lý cần được hoàn thiện, đáp ứng tốt nhất yêu cầu đổi mới. Đến khi Luật Giáo dục đại học sửa đổi bổ sung (tức Luật số 34) có hiệu lực từ tháng 7-2019 và Nghị định 99 hướng dẫn thi hành Luật số 34 vận dụng vào thực tế từ tháng 2-2020, quyền tự chủ đại học được luật hóa chặt chẽ hơn, rõ ràng hơn, bám sát thực tiễn hơn. Dù vậy, trong quá trình thực hiện tự chủ đại học vẫn không tránh khỏi những lúng túng, rắc rối, trở ngại, thậm chí dẫn tới xung đột…

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 3.

Nhà báo, TS Tô Đình Tuân, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động, phát biểu khai mạc tọa đàm

Xác định tự chủ giáo dục đại học là chủ trương đúng đắn, là hướng đi phù hợp để mở ra cơ hội phát triển về chiều sâu của giáo dục và đào tạo bậc đại học, chúng ta đồng thời phải thừa nhận rằng phải kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai vào thực tế, đề đạt với Bộ Giáo dục và Đào tạo, với Chính phủ và Quốc hội để giải quyết, điều chỉnh những quy định chưa hợp lý. Những công việc này đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh, sáng tạo từ phía các trường, các nhà giáo dục cùng sự cầu thị, thấu hiểu và trách nhiệm của Bộ chủ quản, các cơ quan hành pháp, lập pháp.

Do vậy, tọa đàm "Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ" do Báo Người Lao Động tổ chức hôm nay chính là diễn đàn để lắng nghe và chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau; là cầu nối giữa các nhà giáo dục, nhà đầu tư giáo dục với các cơ quan quản lý. Kết quả buổi tọa đàm sẽ góp phần quan trọng vào việc tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về tự chủ giáo dục đại học, qua đó các cơ sở giáo dục đại học đang thí điểm tự chủ và đang xây dựng đề án thí điểm tự chủ được tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa trong thời gian sắp tới. Trên tất cả là chung một mục tiêu cao nhất: Vì một nền giáo dục tiên tiến, vì sự phát triển nhanh và có chiều sâu của giáo dục đại học Việt Nam.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 4.

TS Nguyễn Đức Nghĩa

Theo TS Nguyễn Đức Nghĩa, nguyên Phó Giám đốc ĐH Quốc gia TP HCM, tự chủ đại học là vấn đề nóng được đề cập rất nhiều trong những ngày gần đây, đặc biệt là khi các văn bản rất quan trọng mới ra đời trong thời gian ngắn. TS Nguyễn Đức nghĩa cho biết quyền tự chủ đại học được quy định trong Luật Giáo dục đại học (điều 32) gồm: quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học. So với Luật Giáo dục đại học 2012, sự minh định về quyền tự chủ đại học đã được thể hiện rõ hơn rất nhiều. Từ năm 2014, 23 cơ sở giáo dục đại học bắt đầu tiến hành thí điểm thực hiện tự chủ tương đối toàn diện theo Nghị quyết 77/NQ-CP của Chính phủ. Đến nay, hầu hết các trường tham gia thí điểm tự chủ đều đã có bứt phá trong đào tạo và nghiên cứu, góp phần tạo diện mạo mới cho hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Thời gian qua, mô hình quản trị đại học đã có những chuyển biến rõ rệt, tăng quyền chủ động và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học trong mọi hoạt động. Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam hiện có 240 trường đại học, học viện. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 99/2019/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Giáo dục đại học sửa đổi bổ sung; theo đó, tại điều 13 của Nghị định này đã cụ thể hóa rất chi tiết về quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học về học thuật và các hoạt động chuyên môn, về tổ chức bộ máy nhân sự, về tài chính và tài sản. Tuy nhiên, Luật Giáo dục đại học sửa đổi bổ sung chỉ bắt đầu có hiệu lực từ tháng 7-2019 và Nghị định 99 hướng dẫn thi hành Luật Giáo dục đại học cũng chỉ mới bắt đầu thực hiện chưa được 1 năm, từ tháng 2-2020. Do vậy, trong bước đầu thực hiện quyền tự chủ đại học dù đã được luật hóa vẫn còn một số vướng mắc. Tự chủ đại học không chỉ thực hiện theo Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) mà còn chịu sự chi phối của các luật khác như Luật Tài sản công, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Công chức – Viên chức…

Khi thực hiện Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) cũng phải rà soát, sửa đổi các luật trên và các quy định dưới luật. Ngoài ra, việc tự chủ cũng phải đi kèm với các điều kiện khác như thành lập Hội đồng trường; phân tách giữa quản lý và quản trị ở trong trường đại học; cần có sự phân cấp, phân quyền giữa nhà trường tự chủ với các đơn vị cơ sở để phát huy năng lực của các đơn vị. 

TS Nguyễn Đức Nghĩa tin tưởng tọa đàm hôm nay là một bước tiếp nối để tiếp tục nâng cao hiệu quả của việc thực hiện quyền tự chủ của các trường đại học khi triển khai Luật Giáo dục đại học số 34 và Nghị định 99 trong thực tiễn.

Dưới góc độ người trong cuộc, thạc sĩ Đoàn Xuân Quang, Phó phòng phụ trách Phòng Hành chính – Tổng hợp, Trường ĐH Luật TP HCM, đánh giá về mặt pháp lý, các quy định pháp luật đã tạo hành lang pháp lý cụ thể cho các trường đại học thực hiện tự chủ. Tuy nhiên, khi áp dụng các quy định này vào trong thực tiễn lại xuất hiện một số vướng mắc nhất định về mặt pháp lý và cơ chế để các cơ sở giáo dục đại học có thể thực hiện hiệu quả quyền tự chủ. Đó là nhận thức chưa rõ ràng, nhất quán các quy định của pháp luật tự chủ giáo dục đại học. Cụ thể, tự chủ không có nghĩa là tự do, tự lo mà ngược lại, cơ sở giáo dục được gỡ các "nút thắt" trong các quy định pháp luật giáo dục đại học trước đây, được tự do trong mọi hoạt động và trong khuôn khổ các quy định pháp luật có liên quan. Tự chủ đại học không có nghĩa là không có sự quản lý của nhà nước mà các cơ sở giáo dục đại học vẫn chịu sự quản lý của các cơ quan nhà nước và chịu sự quản lý của pháp luật. Tự chủ đại học còn phải bảo đảm cơ chế để các đối tượng đặc biệt trong xã hội như người nghèo, người khuyết tật, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn có cơ hội thụ hưởng nền giáo dục đại học bình đẳng với những người khác, đặc biệt là các chương trình giáo dục đại học tiên tiến, chất lượng cao. Bởi, suy cho cùng, mục đích của giáo dục đại học là đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 5.

Thạc sĩ Đoàn Xuân Quang

Ngoài ra, còn có thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật, trong mỗi lĩnh vực hoạt động, các trường đại học chịu sự điều chỉnh của các quy phạm pháp luật khác nhau. Như trong việc thực hiện quyền tự chủ về tài chính và tài sản, tự chủ về tổ chức và nhân sự. Chưa làm rõ mối quan hệ giữa cơ quan quản lý trực tiếp cơ sở giáo dục đại học đối với cơ sở giáo dục đại học công lập. Điều này tác động đến của hoạt động tự chủ về nhân sự và tổ chức, xác định định hướng phát triển của cơ sở giáo dục đại học trong tương lai. Đồng thời, còn liên quan mật thiết đến việc thực hiện quyền tự chủ ở các lĩnh vực, các nội dung khác trong quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Các cơ quan nhà nước cần sớm có các văn bản quy phạm pháp luật để hướng dẫn rõ nội dung này.

GS Trần Hồng Quân, Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, chia sẻ: Tự chủ đại học đối với các nước khác là điều thường thấy nhưng với chúng ta lại chưa quen. Đến hiện nay, khi đã trở thành chủ trương lớn, đã đưa vào luật mà vẫn không dễ thực hiện vì còn vướng tư duy và nhiều ràng buộc pháp lý do nhiều luật lệ chưa sửa đổi đồng bộ. Đó là vì vẫn còn quán tính của cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp trước đây. Thời gian qua, giáo dục đại học tuy đạt nhiều thành tựu nhưng không dừng lại ở đó được, giáo dục đại học buộc phải vươn lên. Muốn vậy phải có động lực tự thân và nguồn lực mới. Tự chủ đặt cho các trường vị trí tự lập, tự vươn lên, không thể ỷ lại vào ngân sách nhà nước. Nếu cứ ỷ lại, các trường phải chịu sự nghèo nàn thường xuyên. Do đó, phải huy động nguồn lực xã hội để tự vươn lên.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 6.

GS Trần Hồng Quân

Theo GS Trần Hồng Quân, tự chủ đại học là một chủ trương canh tân lớn về quản lý trên cơ bản là đặt niềm tin và giao trọng trách cho cấp dưới, tháo gỡ nhiều ràng buộc trong quản lý, giao nhiều quyền tự quyết cho các trường, tạo một không gian tự do sáng tạo trong hoạt động học thuật và điều hành nhà trường. Đó là một bước dân chủ hoá giáo dục đại học. Tự chủ đại học sẽ tạo ra động lực tự thân mạnh mẽ cho các trường từ áp lực phải tự lực để tồn tại, từ áp lực phải chịu trách nhiệm kết quả cuối cùng của hoạt động nhà trường trước nhà nước, trước xã hội và trước sự đánh giá của thị trường dịch vụ giáo dục. Động lực đó tạo ra sức sống mới mạnh mẽ cho lãnh đạo tất cả các cấp và đội ngũ thầy cô giáo, cán bộ nhân viên của nhà trường. Tự chủ đại học được thực hiện trên 4 phương diện: tự chủ về học thuật, tự chủ về tài chính, tự chủ về lao động và tự chủ về tổ chức.

Theo TS Lê Trường Tùng, khi nói đến tự chủ cũng phải quan tâm đến 3 đối tượng: người học, các trường, cơ quan quản lý. Khi nào cũng cần quan tâm lợi ích trong đó quan trọng nhất là người học, tức tự chủ thì người học được lợi gì. Tuy nhiên, những vấn đề này lại chưa được làm rõ. "Tự chủ là khái niệm rộng, làm thế nào để hiểu chính xác, thống nhất là qua trọng. Tự chủ không cẩn thận hiểu là tự trị. Tự chủ cũng không phải tự túc, tự lo. Nhà nước phải cấp ngân sách, vẫn phải hỗ trợ trường tư dưới dạng hỗ trợ thuế, đất; hỗ trợ trường công dạng đầu tư ban đầu. Anh, ÚC, Mỹ có nguồn thu rất lớn nhưng chính phủ các nước này vẫn hỗ trợ các trường vì nó mang lại lợi ích công, mang lại nguồn nhân lực chất lượng cao có lợi cho quốc gia" -  TS Trường dẫn chứng và nhấn mạnh tự quyết là yếu tố quan trọng nhất, nó thuộc hành lang pháp lý, tự quyết trong hành lang pháp lý.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 7.

TS Lê Trường Tùng

Trước những vướng mắc hiện nay, TS Tùng kiến nghị Luật Giáo dục đã có từ 6 năm nhưng nay chưa có nghị định hướng dẫn. Thứ hai, cần cho các trường đại học được phép tự chủ cấp giấy phép lao động cho giảng viên là người nước ngoài, hiện mới chỉ có 3 trường được tự cấp phép. Bởi, trong tiến trình quốc tế hóa phải cho các trường thêm phần tự chủ này, có nguyên tắc. Ngoài ra, tự chủ gắn với giải trình. Luật Giáo dục đại học mới quy định hằng năm các trường phải kiểm toán, công bố công khai… chứ chưa nhắc tới giải trình.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 8.
Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 9.

Khách mời phát biểu tại tọa đàm

Nhà giáo ưu tú – Anh hùng Lao động Lê Công Cơ, Chủ tich HĐQT Trường Đại học Duy Tân, góp ý: "Chúng ta có thời gian quá dài "xa rời thế giới". Bây giờ mới tự chủ, lại bàn tiếp tự chủ là gì? Như vậy còn rất lâu mới thực hiện được. Nhà nước nên đầu tư vài trường đại học tinh hoa, thời đại trí tuệ, khoa học công nghệ là động lực phát triển. Tại Mỹ có 70 trường đại học tinh hoa, cả thế giới có 100 trường. Tôi đề nghị Bộ GD-ĐT cứ mở rộng cửa, sẽ không ai ra ngoài luật pháp. Hiện nay, Luật Lao động mâu thuẫn với Luật Giáo dục, Luật Doanh nghiệp, cấn quá nhiều, các luật chồng chéo, khó để phát triển đại học tự chủ. Hãy đi theo xu hướng của thế giới để đất nước phát triển. Giáo dục chúng ta không đi vào cốt lõi tinh hoa, còn nặng về tư duy. Đặt nặng vấn đề dân tộc, yêu nước, nhân bản. Trong khi lớp trẻ bây giờ tốt nghiệp thạc sĩ đã đứng lớp dạy, miễn là làm có tiền. Nên cải cách giáo dục đi vào cốt lõi tinh hoa dân tộc, cô đọng. Nhật, Hàn Quốc thu nhập cao nhưng không hạnh phúc, chúng ta phải đặt vấn đề hạnh phúc. Phải học hỏi từ ông cha".

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 10.

Nhà giáo ưu tú – Anh hùng Lao động Lê Công Cơ

TS Phan Ngọc Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ Đồng Nai, lấy từ thực tế tại trường mình và cho biết hiện nay nhà trường đưa công nghệ vào để thích ứng với thị trường. Chính vì công nghệ phát triển nhanh nên nhà trường chủ trương xây dựng trường học thông minh, sử dụng các nền tảng công nghệ chủ yếu trong giảng dạy và học tập. Đồng thời, cũng luôn cập nhật tiến bộ của công nghệ. Tuy nhiên, băn khoăn hiện nay là nếu đưa công nghệ vào đào tạo là chủ yếu sẽ phá vỡ quy định dạy trực tuyến không được quá 30% tổng thời lượng giảng dạy của chương trình theo quy định của Bộ GD-ĐT. Một băn khoăn nữa là khi đưa doanh nghiệp đào tạo thì họ không có trình độ đào tạo.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 11.

TS Phan Ngọc Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ Đồng Nai

TS Phạm Quốc Lộc, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Thái Bình Dương (Khánh Hòa), cho rằng tự chủ đi cùng trách nhiệm giải trình, trong đó vai trò nhà nước rất quan trọng. Trong những quy định tự chủ hiện nay, dường như còn thiếu những nghiên cứu thực nghiệm để sinh viên là người hưởng lợi nhất. Ví dụ như việc thực tập, việc thực tập như thế nào để hiệu quả, chất lượng.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 12.

TS Phạm Quốc Lộc, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Thái Bình Dương

PGS-TS Nguyễn Đức Trung, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Ngân hàng TP HCM, nhìn nhận các trường hiện nay làm tự chủ tương đối tốt, về học thuật, tài chính, nhân sự. Cơ quan chủ quản sẽ chịu trách nhiệm về nhân sự, quy trình bổ nhiệm, xác định nhu cầu, chủ trương nhân sự cụ, theo quy đinh nhà nước. Trường ĐH được tự quy định về tài chính, chương trình học. Như vậy, Cơ quan chủ quản (Bộ GD-ĐT hoặc cơ quan khác) quản lý về đất đai, nếu trường vay nợ không trả được, cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm nên chủ quản phải nắm tài sản, nhân sự, đầu tư công dài hạn, xây dựng trường. Hội đồng trường, tự chủ học phí, tự chủ chương trình, học thuật. Từ đó, sẽ không mâu thuẫn. Bộ sẽ giám sát mở ngành, hướng dẫn.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 13.

PGS-TS Nguyễn Đức Trung

Tuy vậy, ông vẫn kiến nghị Bộ GD-ĐT nên giúp các trường có hướng dẫn chi tiết mở ngành; làm rõ khái niệm liên ngành, những ngành mới không có trong danh sách của bộ. Đồng thời, tổ chức xếp hạng thương mại, xếp hạng đại học, để quyết học phí. Ai đào tạo tốt thì học phí cao, tự do cạnh tranh, không quan trọng trường công hay tư.

Tham gia và lắng nghe xuyên suốt tọa đàm, PGS-TS Nguyễn Thu Thủy, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT, đánh những tham luận tại buổi toạ đàm rất sôi nổi. Những vấn đề đặt ra rất sâu sắc, bám sát lợi ích của người học, của nhà trường và cơ quan quản lý nhà nước. 

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 14.

PGS-TS Nguyễn Thu Thủy, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT

PGS-TS Nguyễn Thu Thuỷ cũng cho rằng Luật Giáo dục hiện nay đã có những bước tiến và sửa đổi để phù hợp hơn, bên cạnh đó có những quy định khác, đặc biệt là các trường công đang còn chịu những vướng mắc. "Buổi tọa đàm hôm nay do Báo Người Lao Động tổ chức với chủ đề rất quan trọng. Thực tế, các cấp cao hơn cũng rất quan tâm và sắp tới sẽ có sự tham gia của các bộ ngành liên quan chứ không phải chỉ ngành GD-ĐT" - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học nói.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 15.

PGS-TS Nguyễn Thu Thủy - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT - phát biểu

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 16.
Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 17.

Các diễn giả và khách mời trao đổi bên lề tọa đàm

TS Đàm Quang Minh, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Phú Xuân, đặt vấn đề tại sao phải tự chủ? Không phải chỉ Covid-19 mới đặt vấn đề tự chủ mà 10 năm nay trên thế giới đã đặt ra yêu cầu này và ít nhiều đã tác động đến các trường đại học Việt Nam. Do Covid-19, nhiều sinh viên trên thế giới vẫn ngồi tại nhà học online và hiện nay nhiều đại học vẫn đang dạy online. Nhiều trường chỉ còn 30% thời lượng học với doanh nghiệp. Nếu đưa những quy định học online áp dụng cho Việt Nam thì khung pháp lý chưa thật cởi mở dù trong những năm gần đây đã tiếp cận vấn đề này. Gần đây, chúng ta mới có văn bản quy phạm pháp luật cho học online 30% thời lượng chương trình.

Trên thế giới, nhiều trường ĐH rất mở, sinh viên dạy nhau nhưng vẫn là đại học. Dạy ĐH cũng không cần phải dạy dài hạn. TS Đàm Quang Minh đề nghị cần phải thay "chiếc áo" quá chật cho tự chủ đại học. Bởi, tự chủ giáo dục đại học là rất rộng, cần quá trình. Nó không phải là tự trị mà phải là giải trình.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 18.

TS Đàm Quang Minh

Theo TS Đàm Quang Minh, hiện có rất nhiều bộ - ngành đang là đơn vị chủ quản của rất nhiều trường, đơn cử như Bộ Công Thương chủ quản 34 trường đại học, cao đẳng; Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn chủ quản 32 trường đại học, cao đẳng; Bộ Y tế chủ quản 11 trường đại học;... Bên cạnh đào tạo các ngành thế mạnh theo quản lý của cơ quan chủ quản, các trường đại học cao đẳng này cũng giảng dạy rất nhiều chuyên ngành khác nhau theo nhu cầu thị trường lao động. Rõ ràng, việc phân bổ ngân sách cho các bộ rồi phân tiếp cho các trường trực thuộc là việc làm không phù hợp và khiến cho bộ máy các bộ cồng kềnh, thiếu tập trung vào nhiệm vụ chính về quản lý nhà nước. Giải quyết nút thắt về tự chủ thì phải giải quyết về quản trị, về tư duy tự chủ…

Theo TS Hoàng Đức Long, Hiệu trưởng Trường ĐH Tài chính Marketing, đây là trường công lập tự chủ trực thuộc Bộ Tài chính. Trong thực tế, được giao tự chủ từ năm 2016, gồm chi thường xuyên và chi đầu tư. Hiện nay, trường có hơn 650 cán bộ, giảng viên, nhân viên… đều thống nhất cao tiếp tục xin tự chủ toàn phần trong công tác tự chủ đại học. TS Hoàng Đức Long cũng cho rằng dù còn nhiều vướng mắc nhưng từ chủ trương của Đảng, nghị quyết của Chính phủ và các quy định trong luật đã từng bước tháo gỡ. 

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 19.

TS Hoàng Đức Long

"Tự chủ không có nghĩa là tự trị, mà tự chủ vẫn phải có hành lang pháp lý. Không có tự chủ nào mà không có hành lang pháp lý. Hiện nay, các luật mang lại nhiều cơ hội cho các trường tự chủ từ xây dựng bộ máy, tuyển dụng con người, cởi trói gần như toàn bộ. Về học thuật, Bộ GD-ĐT cũng cởi trói rất nhiều. Tuy nhiên, trong thực tế gặp nhiều quy định chồng chéo, nhiều nút thắt được mở nhưng lại gặp vấn đề là con người. Chẳng hạn như các đoàn thanh tra, kiểm tra, kiểm toán… Nếu những người thực thi công quyền căn cứ vào pháp luật hiện hành cởi mở hơn với nhà trường thì tốt hơn rất nhiều" -  TS Hoàng Đức Long nói.

TS Lê Ngọc Sơn, Trưởng Phòng Quản lý Sau đại học Trường ĐH Công nghiệp TP HCM, cho biết việc tự chủ từ năm 2015-2017 đã giúp trường phát triển tốt, xây dựng được nhiều nền tảng. Tuy nhiên, việc thực hiện tự chủ vẫn phải bàn. Theo đó, thay vì siết chặt quy định, nên để các trường ĐH thực hiện tự chủ ở mức độ bảo đảm và nên có hướng dẫn kịp thời, vì trong luật có những điểm "mờ" khi trường triển khai rất bối rối. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng nên có đội tư vấn để kịp thời xử lý vướng mắc ở các trường. Báo chí cũng nên hỗ trợ truyền thông để các trường nắm được những thông tin về tự chủ, như Báo Người Lao Động.

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 20.

TS Lê Ngọc Sơn

Ngoài ra, TS Lê Ngọc Sơn đề xuất các  trường thực hiện tự chủ giáo dục đại học được tự chủ đa dạng hóa nguồn thu, xã hội hóa trong giáo dục. Vì chỉ tối ưu được tài nguyên mới giúp trường đứng vững. Ví dụ, trường liên doanh, liên kết doanh nghiệp cần có cơ chế. Thứ hai, làm sao chất lượng trở thành điều hiển nhiên trong vận hành. Vì vậy, cần xây dựng đội ngũ chất lượng. Thứ ba, chương trình đào tạo tiếp cận công nghệ 4.0, nhóm ngành mới, năng lực của trường đào tạo được nhóm ngành đó. Thứ tư là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhà nước cần có chính sách cơ chế đối với những công ty khởi nghiệp sáng tạo. Cuối cùng là thông tin công bố bảo đảm chất lượng với xã hội.

Trong khi đó, TS Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm TP HCM, khẳng định đến thời điểm này, tự chủ là chủ trương hoàn toàn đúng đắn. Chỉ còn một số khó khăn về hành lang pháp lý, luật ra nhưng chưa có nghị định, thông tư hướng dẫn. Và trong thời điểm giữa đúng- sai còn mong manh, những sự việc xảy ra ở một vài trường chỉ là trường hợp cá biệt. Hiện nay, nhìn vào bức tranh tự chủ đang khá tốt nhưng cũng không nên chủ quan với số tiềm ẩn. Nhất là hiện nay việc ra đời của hội đồng trường, nếu thực sự người đứng đầu có tâm tài, uy lực quyết thì rất tốt. 

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 21.

TS Trần Đình Lý

TS Trần Đình Lý cũng cho rằng hiện nay, nhiều phát biểu cho rằng hội đồng trường chưa có thực quyền nhưng nếu có thực quyền thì liệu có đủ uy lực giải quyết không? "Mình tự chủ, tự chịu trách nhiệm nhưng vẫn phải có hành lang pháp lý và có sự quản lý của nhà nước"- TS Trần Đình Lý nói.

Sau khi lắng nghe rất nhiều ý kiến tâm huyết tại toạ đàm, PGS-TS Hoàng Minh Sơn, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, khẳng định tự chủ đại học là điểm sáng, không chỉ là xu thế mà còn mang lại lợi ích cho giáo dục đại học Việt Nam. Những ý kiến tại buổi tọa đàm không chỉ là phản ánh những vấn đề thực tiễn ở từng đơn vị mà còn đóng góp cho việc hoàn thiện chính sách. Bản chất của tự chủ chính là làm gì để tốt nhất. Tự chủ giải bài toán tối ưu trong đó có việc đưa ra quyết định nhanh nhất. 

Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 22.
Tự chủ đại học và những vướng mắc cần tháo gỡ - Ảnh 23.

PGS-TS Hoàng Minh Sơn, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, phát biểu tại tọa đàm

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nhấn mạnh tự chủ không phải là tự trị, cũng không phải tự lo. Tự chủ mở ra những chính sách thông thoáng song cũng cần đồng bộ. Thực hiện tự chủ đại học, các trường cần xây dựng hệ thống quản trị nội bộ tốt, phải có mô hình quản trị, trong trường đại học phải phân cấp nhằm phát huy thế mạnh từng đơn vị, từng người trong trường. 

PGS-TS Hoàng Minh Sơn cũng cho biết hiện nhiều trường có mô hình quản trị rất tốt, trong đó phải kể đến các trường tư thục. Do vậy, trong quá trình thực hiện tự chủ các trường có thể học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm lẫn nhau.

Nhóm phóng viên

Tin liên quan

Viết bình luận

Yêu cầu dừng đào tạo chương trình liên kết đào tạo nước ngoài không thực hiện đúng cam kết
14 giờ trước 548 1k
(NLĐO)- Chương trình liên kết đào tạo nước ngoài nào không thực hiện đúng cam kết, hoặc không bảo đảm theo Nghị định số 86 của Chính phủ, Bộ GD-ĐT sẽ yêu cầu dừng đào tạo
TP HCM thí điểm dạy trí tuệ nhân tạo từ bậc THCS
25/11/2022 548 1k
Từ năm học 2022-2023, TP HCM sẽ triển khai giảng dạy thí điểm trí tuệ nhân tạo tại các trường THCS, THPT
Hợp tác phát triển mô hình viện - trường cùng đào tạo
25/11/2022 548 1k
Bệnh viện TP Thủ Đức và Khoa Y - ĐHQG TP HCM vừa hợp tác trong lĩnh vực đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chuyên môn chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.
Trường ĐH Lạc Hồng kỷ niệm 25 năm thành lập
24/11/2022 548 1k
(NLĐO)- Thành lập từ năm 1997, đến nay Trường ĐH Lạc Hồng đã cung cấp cho thị trường lao động hơn 40.000 sinh viên, học viên…
11 ứng viên “tranh tài” tại vòng 2 kỳ thi tuyển phó hiệu trưởng tại TP HCM

11 ứng viên “tranh tài” tại vòng 2 kỳ thi tuyển phó hiệu trưởng tại TP HCM

(NLĐO)- Kỳ thi tuyển chức danh phó hiệu trưởng tại TP HCM đã bước vào vòng 2 với phần trình bày đề án của các ứng viên