30/01/2022 09:19

Gạo muối và chuyện định danh món ngon

Gạo muối không thể thiếu trong đời sống con người nên gạo muối trở thành biểu tượng thiêng liêng, tục lệ tín ngưỡng để con người tỏ lòng biết ơn tạo hóa, đất trời.

Hồi còn lúa mùa một năm dài đằng đẵng, thu hoạch trúng mùa mừng lắm, lập tức bày ra lễ cúng tạ ơn Thần Nông. Trong mâm cúng bao giờ cũng có dĩa gạo muối, trịnh trọng bốc lấy gạo muối quăng ra bốn phương. Với những người sống với nghề hạ bạc, khi giở đống chà trúng được nhiều cá, bao giờ cũng lấy dĩa gạo muối ra cúng rồi quăng xuống sông tạ ơn thủy thần.

Gạo muối và chuyện định danh món ngon - Ảnh 1.

Ảnh: Ngọc Trinh

Con người ngày nay quá nhiều nhu cầu, bận rộn loay hoay với cuộc sống, mỗi năm làm ba bốn vụ lúa nên sự thiêng liêng như phai dần. Tuy nhiên, tục cúng gạo muối không mất mà vẫn tồn tại trong nhiều gia đình. Gạo muối như có mặt thường trực ở bàn Thổ Địa, Thần Tài để mong ước nhà lúc nào cũng ấm no. Trong đêm giao thừa, gió chuyển mùa sang là giờ phút âm dương giao hòa, người cõi âm trở về. Giờ phút ấy trở nên thiêng liêng. Sau khi thắp nhang đèn lạy mừng tuổi ông bà, gia chủ nhẹ nhàng bưng dĩa gạo muối ra sân. Gạo dành cho những cô hồn đói khát, muối để trừ ma quỷ.

Gạo muối nuôi sống con người, là người bạn không thể thiếu trong cuộc đời. Nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị chỉ với 7 thanh mô-đun đã tạo ra nhiều tác phẩm. Ở đây chỉ cần gạo muối qua đôi tay tài tình của những bà mẹ biến hóa ra thành bánh hỏi, bánh tằm, bún, miến, hủ tiếu, mì, bánh tráng… Để rồi qua đây, nó trở thành nghệ thuật. Nghệ thuật nấu ăn phong phú và vô số các món ăn mang đậm dấu ấn các vùng miền.

Mỗi một món ăn có thể gọi đó là bài thơ ẩm thực. Bài thơ ẩm thực khác với thơ phú ở chỗ như không có khoảng ngăn cách. Người chẳng những đến với bài thơ bằng các giác quan mà còn ôm trọn nó vào lòng. Nếu như bài thơ hay thì tên tác giả, địa phương sống mãi theo thời gian. Bài thơ ẩm thực cũng vậy. Chắc là ai cũng nhớ một vài tên tuổi gắn liền với món ăn như bánh bao Cả Cần, bánh xèo Mười Xiềm, bánh pía Vũng Thơm, bánh bò Bà Lai. Riêng Long Xuyên (An Giang), hễ nói đến cháo lòng thì ai cũng nói cháo lòng Đông An.

Do 60 năm trước, chợ Đông An bên cạnh có lò sát sinh, mỗi đêm mổ hàng trăm con heo cung cấp cho cả tỉnh. Chợ nhóm vào 2 giờ, đặc biệt với món cháo lòng, do thợ làm heo mỗi người gửi vô nồi cháo xâu lòng để sau khi xong việc lấy ra nhâm nhi. Cháo vì thế mà ngon ngọt, đậm đà tự nhiên khiến dân Long Xuyên thức sớm tập trung về đây để ăn cháo. Ai dậy trễ 6 giờ coi như hết cháo. Hình ảnh của chợ cháo khuya Đông An in sâu vô ký ức người Long Xuyên. Lò sát sinh giải thể đã lâu, chợ không còn như xưa. Sau đó, dân chợ Đông An tỏa ra đi khắp nơi, đặc biệt với nghề bán cháo lòng treo bảng hiệu cháo lòng Đông An như một thương hiệu.

Với người dân sống ở thành phố, muốn ăn gì cũng có, còn gọi điện cho người mang đến tận nhà. Cho nên cái gọi là tình gạo muối để làm ra bài thơ ẩm thực không sâu đậm bằng người sống nơi đồng quê, nhất là vùng sâu. Trưa hè heo hút tiếng gà buồn miệng, có tiền mà chẳng thấy ai bán món gì ăn. Vì vậy, dân ở đồng ruộng hầu như nhà nào cũng ngâm gạo xay bột để dành nhất là mấy gia đình đông con cháu. Không khí gia đình vui lên khi có sẵn bột làm thứ gì không được.

Gạo muối thêm nước lửa vốn quá quen thuộc, quen mắt mọi người. Chỉ bằng tình yêu mới khám phá hết vẻ đẹp giá trị của chúng. Và cũng chẳng ngạc nhiên khi gạo muối trở thành biểu tượng tâm linh trong đêm trừ tịch giao thừa.

Ngô Khắc Tài

Tin liên quan

Viết bình luận

Du thuyền cao cấp đến từ Pháp cập cảng Sài Gòn
2/10/2022 548 1k
(NLĐO) – Du thuyền cao cấp đến từ Pháp đưa đoàn gần 100 khách quốc tế vừa cập cảng Sài Gòn. Đây là đoàn khách tàu biển đầu tiên tới TP HCM sau gần 3 năm do ảnh hưởng của dịch COVID-19
Cây sanh có bộ rễ khổng lồ "ôm" trọn ngôi miếu cổ
1/10/2022 548 1k
(NLĐO)- Tại một ngôi làng nhỏ vùng chiêm trũng của tỉnh Thanh Hóa có một ngôi miếu niên đại hàng trăm năm, điều kỳ lạ là ngôi miếu này nằm gọn trong bộ rễ khổng lồ của một cây sanh cổ thụ, quanh năm xanh tốt.
Tin vui cho khách Việt đi du lịch Hàn Quốc
30/9/2022 548 1k
(NLĐO) – Hàn Quốc là một trong những điểm đến ưa thích của khách du lịch Việt nên việc chính thức bỏ yêu cầu xét nghiệm COVID-19 sau khi nhập cảnh sẽ kích thích du lịch phục hồi.
Lãng đãng nét thu trong làng cổ
30/9/2022 548 1k
Từ thủ đô, rời đi khoảng 30 km, du khách sẽ được chiêm ngưỡng cảnh sắc thu vô cùng lãng mạn nơi làng cổ Đường Lâm (thuộc thị xã Sơn Tây, TP Hà Nội).
Trải nghiệm sắc màu Hồi giáo mà không cần xuất ngoại, bạn đã biết chưa?

Trải nghiệm sắc màu Hồi giáo mà không cần xuất ngoại, bạn đã biết chưa?

(NLĐO) - Đến với An Giang, du khách không những được đắm mình trong những rừng tràm xanh mướt, thả tầm mắt qua các cánh đồng thốt nốt bất tận mà còn có cơ hội được trải nghiệm một sắc màu Hồi...