Ukraine muốn xây dựng cơ chế bảo vệ dài hạn cho các cơ sở hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh Nga đang nỗ lực cắt đứt hoàn toàn nguồn điện của quốc gia này.

Chia sẻ với tờ Kyiv Independent mới đây, ông Vitaliy Zaichenko, Giám đốc Điều hành mạng lưới điện quốc gia Ukraine (Ukrenergo), cho biết tính đến nay nước này đã đưa thành công một trạm biến áp xuống hầm ngầm bê tông an toàn và đang triển khai trạm thứ hai.

Các cuộc không kích liên tục của Nga vào ngành năng lượng Ukraine khiến người dân không có điện, sưởi ấm và nước trong mùa đông khắc nghiệt. Ảnh: AP

Tuy nhiên, đây không phải là một giải pháp có thể giải quyết nhanh chóng cuộc khủng hoảng năng lượng đang ngày càng leo thang tại Ukraine.

Dự án này khá tốn kém, ước tính lên tới hàng chục triệu USD cho mỗi trạm biến áp. Vì vậy, giới chức Ukraine không đủ khả năng tài chính để tự thực hiện đối với toàn bộ gần 100 trạm biến áp trọng yếu của Ukrenergo.

Ông Oleksandr Kharchenko, Giám đốc quản lý Trung tâm Nghiên cứu Ngành Năng lượng (Ukraine), nhận định: "Việc ngầm hóa các trạm biến áp có thể là một trong những yếu tố then chốt đảm bảo an ninh và khả năng phục hồi năng lượng trong tương lai. Nhưng tiến trình này sẽ tiêu tốn nhiều năm và hàng triệu euro".

Các trạm biến áp của Ukraine đang là mục tiêu rất dễ bị tổn thương. Thông qua việc phá hủy các thiết bị tại trạm biến áp, Nga đã cắt đứt nguồn cung cấp điện từ các nhà máy điện đến các hộ gia đình và doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng mất điện trên diện rộng khắp cả nước.

Chiến dịch tấn công hiện tại của Moscow đã tàn phá nặng nề các cơ sở sản xuất điện ở miền Trung, miền Nam và miền Đông Ukraine, buộc các khu vực này phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện từ các nhà máy ở miền Tây. Thế nhưng, nếu không có các trạm biến áp trung chuyển hoạt động, dòng điện không thể được truyền tải từ các nhà máy này đến những khu vực đang thiếu hụt năng lượng.

Hồi năm 2024, Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) đã từng cung cấp 86 triệu euro cho Ukrenergo để xây dựng hệ thống phòng chống máy bay không người lái.

Ngân hàng này hiện chưa lên tiếng xác nhận với tờ Kyiv Independent về việc sẽ ký duyệt gói tài trợ dự án ngầm hóa trạm biến áp cho Ukrenergo. Dù vậy, đại diện truyền thông của ngân hàng cho hay họ vẫn đang tiếp tục nghiên cứu các phương án nhằm hỗ trợ mạnh mẽ hơn nữa nỗ lực bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu của Ukraine.

Kể từ năm 2023, Ukrenergo là đơn vị tiên phong trong việc xây dựng các hệ thống phòng thủ kiên cố bao quanh những cơ sở năng lượng. Theo một báo cáo của tờ NV Ukraine hồi tháng 12-2025, tính đến cuối năm ngoái, công ty đã bao bọc hơn một nửa số máy biến áp bằng các lá chắn bê tông với tổng chi phí khoảng 300 triệu USD.

Phần còn lại dự kiến sẽ được hoàn thiện trước mùa hè năm nay.