09/09/2021 00:13

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm

Trong nhiều thế kỷ qua, người dân ở làng cổ Đường Lâm nói riêng và xứ Đoài nói chung đã dùng đá ong để xây các công trình. Xung quanh loại vật liệu này có nhiều điều lý thú mà không phải ai cũng tường tận.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 1.

Nằm ở thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội, làng cổ Đường Lâm là ngôi làng cổ nổi tiếng bậc nhất Việt Nam. Góp phần làm nên giá trị đặc biệt cho diện mạo cảnh quan của ngôi làng này là một loại vật liệu xây dựng đặc biệt: Những viên gạch đá ong.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 2.

Đây là loại gạch được đẽo từ đá ong, loại đá được được coi là một sản vật quý của vùng đất Sơn Tây. Tên gọi đá ong xuất phát từ bề mặt xù xì với những vết lõm đều nhìn giống như những tổ ong của loại đá này.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 3.

Trong nhiều thế kỷ qua, người dân ở Đường Lâm nói riêng và xứ Đoài nói chung đã dùng đá ong để xây các công trình phục vụ nhu cầu của gia đình và cộng đồng. Có thể nói, đá ong là loại vật liệu đồng hành cùng lịch sử của vùng đất này.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 4.

Tất cả các công trình nổi tiếng của làng Đường Lâm như đình Mông Phụ, chùa Mía, cổng làng và các giếng cổ trăm tuổi... đều được xây dựng bằng đá ong. Xung quanh loại vật liệu này có nhiều điều lý thú mà không phải ai cũng tường tận.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 5.

Theo các nhà địa chất học, đá ong là loại đá xuất hiện từ quá trình phong hóa nhiệt đới. Phần lớn diện tích đất có đá ong nằm ở các vùng nhiệt đới giữa chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam. Loại đá này thường có màu vàng hay màu nâu đỏ bởi hàm lượng oxit sắt rất cao.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 6.

So với các loại đá tự nhiên khác như đá xanh, đá hoa cương thì đá ong nhẹ và giòn hơn vì kết cấu xốp. Tuy nhiên, có thêm đặc tính dẻo và độ co giãn thấp nên đá ong vẫn có độ bền cao, chống chọi tốt với mọi loại hình thời tiết.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 7.

Với khả năng hấp thu nhiệt độ kém và tỏa nhiệt nhanh, những công trình sử dụng đá ong sẽ có không gian mát mẻ vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. So với các loại gạch, đá phổ biến khác, đá ong cũng ít bị ẩm mốc, mọc rêu trơn.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 8.

Về mặt mỹ thuật, đá ong có bề mặt thô mộc, sắc màu tươi tắn tự nhiên của đất, đem lại một dáng vẻ độc đáo và sức hút đặc biệt cho công trình, nhất là khi xây theo phong cách truyền thống.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 9.

Đá ong khá mềm khi mới khai thác từ lòng đất, nhưng chỉ cần phơi nắng một lần là đã đủ cứng để sử dụng. Việc chế tác đá ong không tốn nhiều công sức như các loại đá khác và không mất nhiều thời gian như nung gạch từ đất sét.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 10.

Theo lối xây dựng của người xưa, chỉ cần lấy đất sét, đất mịn hoặc bùn non trộn với trấu để trét mạch đá ong là có thể tạo nên sự vững chắc cho tường nhà. Đến thời hiện đại, cách này vẫn còn được duy trì dù xi măng hay vôi cát được ưa chuộng hơn.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 11.

Ở một số vùng quê khác của xứ Đoài hay miền Trung cũng đào được đá ong nhưng loại đá chất lượng tốt nhất chỉ có ở vùng Đường Lâm – Sơn Tây. Vì vậy, có thể nói không ngoa rằng đây là “thủ phú đá ong” của cả nước.

Giải mã vật liệu “siêu việt” dùng để xây làng cổ Đường Lâm - Ảnh 12.

Ngày nay, vẻ đẹp mộc mạc của những viên gạch đá ong vẫn trường tồn sau bao thăng trầm thời cuộc ở ngôi làng cổ đầu tiên được công nhận là Di tích cấp quốc gia của Việt Nam. Đó cũng là vẻ đẹp tâm hồn của những cư dân ở một vùng quê giàu truyền thống lịch sử - văn hóa...

Theo Quốc Lê (kienthuc.net.vn)

Tin liên quan

Viết bình luận

Những vị trí nào trong nhà dễ bị thấm dột nhất
7/2/2023 548 1k
Phần tường, mái, sàn ban công, chân tường, móng nhà… là những nơi dễ bị thấm dột nhất trong nhà. Nếu nhà bị thấm hoặc dột ở mức độ nhẹ, hiện tượng ố vàng có màu nhạt bạn chỉ cần dùng loại sơn chống thấm có tác dụng khô nhanh trong vài giờ để sửa lại.
Tạo ‘ngân hàng cát’ cho ĐBSCL ra sao?
3/2/2023 548 1k
Bài viết ghi nhận ý kiến của các chuyên gia khi bàn về việc xây dựng “ngân hàng cát” ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) do Tổ chức quốc tế về bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam (WWF Việt Nam) đang thực hiện.
Herbalife Việt Nam được vinh danh Tốp 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2022
31/1/2023 548 1k
Công ty Dinh dưỡng Herbalife Việt Nam vừa được công bố thuộc Top 500 Công ty lớn nhất Việt Nam năm 2022 theo đánh giá của VN Report (VNR), đánh dấu năm thứ 4 liên tiếp công ty có mặt trong danh sách VNR500.
Cùng khám phá 2 kiểu nhà bọc kính
29/1/2023 548 1k
Với hiệu ứng tạo ra bởi gương, không gian nội thất của ngôi nhà bọc kính được nhân bản, một số vị trí sẽ cho góc nhìn vô cực. Ngôi nhà thứ 2 có cây xanh bao bọc và che phủ xung quanh khiến ngôi nhà toàn kính như nằm giữa một khu rừng nhỏ.