Thế giới trong những năm qua chứng kiến cuộc đua phát triển các loại tên lửa tấn công tiên tiến. Một số loại đã được đưa vào sử dụng trong năm ngoái.

Fattah-2

Tên lửa siêu vượt âm tầm trung Fattah-2 trở thành tâm điểm chú ý sau vụ tấn công của Iran nhằm vào Israel hồi tháng 10-2024. Khi đó, Iran đã phóng hơn 180 tên lửa đạn đạo, trong đó có Fattah-2, nhằm áp đảo hệ thống phòng thủ của Israel.

Là phiên bản kế nhiệm của Fattah-1, Fattah-2 được sử dụng lần đầu tiên trong cuộc tấn công nói trên, qua đó bổ sung sức mạnh cho năng lực quân sự hiện có của Iran. Theo các quan chức Iran, loại tên lửa này đã nhắm vào hệ thống phòng thủ Arrow của Israel, vốn được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm xa.

Tên lửa được trang bị đầu đạn HGV (Hypersonic Glide Vehicle, tạm dịch "phương tiện lượn siêu vượt âm"), cho phép tên lửa trở nên cơ động và lướt với tốc độ từ Mach 5 (6.174 km/giờ) đến Mach 20 (24.696 km/giờ).

Fattah-2 có tầm bắn 1.500 km, chỉ nhỉnh hơn một chút so với phiên bản tiền nhiệm Fattah-1. Tên lửa có khả năng thay đổi quỹ đạo đáng kể trong quá trình bay để né tránh các hệ thống phòng thủ.

Sau cuộc tấn công bằng tên lửa nói trên, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố 90% số tên lửa của họ đã đánh trúng mục tiêu. Tuy nhiên, cả Israel và Mỹ đều cho biết quân đội hai nước đã phối hợp để đánh chặn và bắn hạ phần lớn tên lửa do Tehran phóng đi.

Điểm đổi mới chính của tên lửa này là khả năng né tránh hỏa lực phòng không.

Tehran tuyên bố tên lửa có thể làm được điều đó nhờ được trang bị loại HPV có khả năng tách khỏi tên lửa chính, thay đổi hướng đột ngột và nhanh chóng để né tránh hệ thống phòng thủ tên lửa thông thường và di chuyển với tốc độ siêu vượt âm đến mục tiêu.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết họ có ý định tăng tầm bắn của các tên lửa siêu vượt âm từ mức tối đa hiện tại là 1.400 km lên 2.000 km.

Dongfeng-41

Hôm 25-9-2024, Trung Quốc công khai xác nhận đã phóng thành công một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) vào Thái Bình Dương. Bộ Quốc phòng Trung Quốc nhấn mạnh vụ thử là một phần của các cuộc diễn tập thường niên và không nhằm vào quốc gia nào.

Bắc Kinh không tiết lộ thông tin về tên lửa nhưng nhiều khả năng đây là DF-41 (Dong Feng-41).

DF-41 được cho là có tầm bắn tối đa từ 12.000 đến 15.000 km, khiến nó trở thành tên lửa có tầm xa nhất của Trung Quốc và có khả năng vươn đến lục địa Mỹ.

Tên lửa được thiết kế để triển khai linh hoạt trên đường bộ, đường sắt hoặc từ hầm phóng cố định. DF-41 có thể mang theo tới 10 đầu đạn hạt nhân độc lập có khả năng tấn công nhiều mục tiêu cùng lúc.

Giới phân tích nhận định vụ thử cho thấy nỗ lực hiện đại hóa hạt nhân của Trung Quốc, đặc biệt là để đối phó với sự cải tiến của hệ thống phòng thủ tên lửa và các hệ thống giám sát tiên tiến của Mỹ.

Vũ khí siêu vượt âm tầm xa (Dark Eagle)

Quân đội Mỹ hồi tháng 12-2024 đã thử nghiệm thành công loại vũ khí siêu vượt âm tầm xa (LRHW) tại Trạm Không gian Cape Canaveral ở bang Florida.

"Cuộc thử nghiệm này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình phát triển một trong những hệ thống vũ khí tiên tiến nhất của chúng tôi" - Bộ trưởng Hải quân Mỹ Carlos Del Toro đánh giá.

Còn được gọi là Dark Eagle, đây là hệ thống tên lửa tầm trung đang được phát triển cho Lục quân Mỹ sử dụng.

Dark Eagle có thể đạt tốc độ hơn 6.115 km/giờ. "Nó có thể đến tầng khí quyển trên cùng của Trái Đất và duy trì ở ngoài tầm với của các hệ thống phòng thủ tên lửa và phòng không cho đến khi sẵn sàng tấn công, và khi đó thì quá muộn để phản ứng." - báo cáo của Cơ quan nghiên cứu của Quốc hội Mỹ viết.

Tuy nhiên, theo tổ chức Bulletin of Atomic Scientists (Mỹ), Dark Eagle có thể đạt tốc độ lên đến Mach 17 - tương đương gần 21.000 km/giờ. Dark Eagle có tầm bắn khoảng 2.776 km.

Ông Del Toro khẳng định việc tích hợp vũ khí mới nói trên vào kho vũ khí của Mỹ sẽ giúp "đảm bảo chúng ta vẫn là lực lượng chiến đấu hàng đầu thế giới."

Dù vậy, hiện vẫn chưa rõ liệu Dark Eagle có khả năng mang đầu đạn hạt nhân hay không. Theo một báo cáo gần đây được chuẩn bị cho Quốc hội Mỹ, hầu hết vũ khí siêu vượt âm của nước này không được thiết kế để sử dụng với đầu đạn hạt nhân, trái ngược với Nga và Trung Quốc,

Oreshnik và Avangard

Dark Eagle đã được so sánh với Oreshnik, vũ khí siêu vượt âm được Nga triển khai gần đây. Cả hai đang nổi lên như những đối thủ quan trọng trong cuộc chạy đua vũ khí siêu vượt âm và làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng cũng như tác động chiến lược của chúng. Một số ý kiến cho rằng việc ra mắt Dark Eagle là phản ứng của Mỹ trước tên lửa Oreshnik của Nga.

Oreshnik là loại tên lửa siêu vượt âm có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Tên lửa này đã được sử dụng để tấn công một cơ sở công nghiệp - quân sự ở TP Dnipro - Ukraine hôm 21-11-2024.

Oreshnik được cho là có tầm bắn lên đến 5.500 km dù giới chuyên gia nhận định con số thực tế có thể thấp hơn. Với tầm bắn này, Oreshnik có thể đe dọa gần như toàn bộ châu Âu nhưng chưa thể làm gì Mỹ, theo một số chuyên gia.

Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố tên lửa Oreshnik giúp nước này gần như loại bỏ nhu cầu sử dụng vũ khí hạt nhân khi nhận định: "Hiện không có biện pháp đối phó nào chống lại loại vũ khí này. Những tên lửa này tấn công mục tiêu với tốc độ Mach 10 - tương đương 2,5 đến 3 km/giây."

Ngoài ra, chuyên gia quân sự Viktor Baranets viết trên tờ Komsomolskaya Pravda rằng Oreshnik có thể mang từ ba đến sáu đầu đạn.

Bộ Quốc phòng Mỹ mô tả Oreshnik là một tên lửa "thí nghiệm" dựa trên loại tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) RS-26 Rubezh của Nga. Hiện không có nhiều thông tin về Rubezh, một phiên bản cải tiến của ICBM Topol.

Hãng tin TASS hồi năm 2018 trích dẫn một nguồn tin cho biết việc phát triển Rubezh đã bị đình chỉ trong khuôn khổ chương trình vũ khí quốc gia đến năm 2027 để ưu tiên cho một hệ thống khác, gọi là Avangard.

Vào ngày 18-12-2024, Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga (SMF) đã hoàn thành việc tái trang bị tên lửa siêu vượt âm Avangard cho sư đoàn Yasnensky tại vùng Orenburg, gần biên giới Nga-Kazakhstan. Bước đi này đánh dấu cột mốc quan trọng trong việc mở rộng hoạt động của một trong những hệ thống vũ khí tiên tiến nhất của Nga, từ đó nâng cao khả năng răn đe hạt nhân và củng cố tầm quan trọng của công nghệ siêu vượt âm trong chiến lược quốc phòng của nước này.

Theo trang tin Army Recognition, Avangard là một HGV tiên tiến được thiết kế để được phóng lên từ trên một tên lửa đạn đạo. Tên lửa đánh dấu bước tiến lớn liên quan đến khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng thủ tên lửa và tấn công các mục tiêu có giá trị cao với tốc độ và độ chính xác cực kỳ lớn.

Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của Avangard là khả năng di chuyển với tốc độ lên đến Mach 27 (34.000 km/giờ). Tên lửa này có tầm bắn hơn 6.000 km, có thể mang cả đầu đạn hạt nhân và thông thường.