Theo SciTech Daily, gỗ cây Asunaro (tuyết tùng Nhật Bản) và một quyển nhật ký cổ xưa đã giúp các nhà khoa học Nhật Bản vén màn bí ẩn về một hiện tượng cực đoan xảy ra đầu thế kỷ XIII, từ đó mở ra hướng nghiên cứu mới về điều kiện vật lý của Mặt Trời.
Nhóm tác giả dẫn đầu bởi giáo sư Hiroko Miyahara từ Viện Khoa học và công nghệ Okinawa (Nhật Bản) đã bị thu hút bởi mô tả về "ánh sáng đỏ ở bầu trời phương Bắc" của nhà thơ thời Trung Cổ Fujiwara no Teika trong quyển Meigetsuki (Minh Nguyệt Ký).
Hiện tượng này đã được quan sát từ cố đô Kyoto của Nhật Bản vào tháng 2 -1204.
Một bản sao tay cuốn Minh Nguyệt Ký, trong đó trang đang mở có các dòng ghi chép về hiện tượng "ánh sáng đỏ ở bầu trời phương Bắc" - Ảnh: CƠ SỞ LƯU TRỮ QUỐC GIA NHẬT BẢN
Họ tin rằng mô tả này phản ánh hiện tượng cực quang đỏ lan rộng đến cả những vĩ độ thấp, trong một chu kỳ hoạt động dữ dội của Mặt Trời vào đầu thế kỷ XIII.
Để xác định, nhóm đã tiếp tục sử dụng phương pháp đo chu kỳ sinh trưởng của cây để nghiên cứu những biến động được ghi lại trong vòng cây Asunaro (tuyết tùng Nhật Bản).
Kết quả cho thấy vào những năm 1200-1201, hàm lượng carbon-14 trong các vòng gỗ tăng vọt.
Đồng vị này phản ánh sự va chạm của các hạt năng lượng cao từ Mặt Trời vào bầu khí quyển Trái Đất, xác nhận sự tồn tại của một cơn bão proton dữ dội, mà khoa học gọi là "sự kiện proton cận cực đoan" (sub-extreme SPE).
Mắt thường không thể quan sát trực tiếp các cơn bão proton, nhưng có thể thấy cực quang.
Tuy nhiên, trong suốt những năm Mặt Trời duy trì trạng thái cuồng nộ, cực quang thường xuyên xảy ra, đôi khi lan xuống cả những vĩ độ thấp như vị trí của Kyoto, đôi khi có màu đỏ do quá mạnh và xảy ra ở độ cao lớn, như những gì nhà thơ thế kỷ XIII đã nhìn thấy.
Hiện tượng cực quang đỏ thắp sáng bầu trời Hokkaido - Nhật Bản - Ảnh: Tomohiro M. Nakayama
Việc hiểu rõ các hiện tượng cực đoan loại này giúp tăng cường khả năng dự báo thời tiết không gian, từ đó giúp các nhà khoa học đưa ra các cảnh báo sớm và chính xác hơn về những tác động tiềm năng đối với các vụ phóng tàu vũ trụ, vệ tinh.
Đó cũng là cơ sở dữ liệu thiết yếu để xây dựng chiến lược bảo đảm an toàn cho các phi hành gia trong những sứ mệnh dài ngày.
Bởi lẽ, các cơn thịnh nộ của Mặt Trời luôn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe và thậm chí là tính mạng, khi con người không còn được từ quyển Trái Đất bảo vệ.
