18/10/2017 23:39

Sao vẫn còn hộ khẩu?

Tại buổi họp báo để thông báo một số điểm mới trong Nghị quyết Trung ương 6 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân chiều 17-10, đại diện Bộ Y tế đề nghị bãi bỏ hộ khẩu vì nó hạn chế quyền công dân.

Trong hơn 50 năm qua, ở nước ta hộ khẩu đã được sử dụng làm công cụ quản lý xã hội, kế hoạch hóa kinh tế và kiểm soát di cư, đặc biệt là trong thời bao cấp. Dù vậy, nó vẫn bất lực trước hàng loạt vấn đề về quản lý con người, đặc biệt làm ảnh hưởng đến chất lượng dân số.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong mấy lần tổng điều tra dân số, hầu hết đều bỏ sót nhiều cư dân đăng ký tạm trú. Chỉ đến năm 2016, lần đầu tiên Tổng cục Thống kê mới ước tính được tổng số người không có đăng ký thường trú tại 5 tỉnh/ thành phố được điều tra là 5,6 triệu người. Theo đó, khoảng 18% tổng dân số TP Hà Nội, 36% dân số TP HCM và 72% dân số tỉnh Bình Dương không có hộ khẩu thường trú.

Từ số liệu ấy, các chuyên gia đã nhận thấy những người tạm trú rất khó tiếp cận các dịch vụ công, đặc biệt về giáo dục và y tế - hai mảng rất quan trọng cấu thành nên thể chất, tinh thần của công dân. Đó là chưa kể đến những hạn chế khác, vô tình đẩy họ thành những công dân hạng 2.

Trên thế giới, hiện Việt Nam và Trung Quốc quản lý hộ khẩu "hai trong một" - có nghĩa là vừa quản lý xã hội qua hộ khẩu vừa gắn liền với các dịch vụ xã hội. Trong khi đó ở Pháp, Đức, Nhật chẳng hạn, các hộ gia đình được xem như một đơn vị hành chính pháp lý nhưng không gắn kết với nơi ở hay việc cung cấp các dịch vụ xã hội và công dân được số hóa từ khi mới lọt lòng mẹ.

Việc quản lý hộ khẩu ở nước ta trong thời gian qua đã không hiệu quả. Hộ khẩu từng bước bị vô hiệu hóa. Thực tế, mấy chục năm qua, nhiều cơ quan, đơn vị, trường học ở TP HCM… vẫn sử dụng người không có hộ khẩu bằng hình thức hợp đồng lao động mà luật pháp cho phép. Gần đây nhất, UBND TP HCM đã có văn bản chấp nhận bỏ yêu cầu có hộ khẩu thường trú trong hồ sơ dự tuyển công chức, viên chức.

Tờ hộ khẩu cổ điển đang bị vô hiệu hóa. Nó càng bị vô hiệu hóa khi TP HCM đang thực hiện đề án đô thị thông minh, toàn bộ các dữ liệu liên quan đến con người đều được số hóa, với mục đích cuối cùng là nâng cao chất lượng sống, làm việc và bảo đảm phát triển bền vững. Mô hình tương tự đang được xây dựng ở nhiều địa phương khác trong tiến trình xây dựng chính phủ thông minh.

Thực tế hiện nay, khi làm căn cước công dân, mỗi công dân được cấp một số định danh cá nhân, "số hóa" toàn bộ những thông tin căn bản về cá nhân. Khi toàn bộ công dân được "số hóa" thì tờ hộ khẩu không có lý do gì để tồn tại nữa.

Tuy vậy, trước mắt, hộ khẩu vẫn là rào cản nhất định làm làm khổ người dân, đặc biệt ảnh hưởng đến chất lượng dân số. Đó là lý do cần gấp rút đơn giản tối đa việc cấp hộ khẩu thường trú cho công dân trong giai đoạn chuyển tiếp mô hình quản lý công dân bằng mã số công dân.

Lưu Nhi Dũ

Tin liên quan

Viết bình luận

Cho đi và đòi lại
16 giờ trước 548 1k
Hoạt động từ thiện trong cộng đồng tiếp tục ồn ào qua trường hợp ông Đoàn Ngọc Hải (cựu Phó Chủ tịch UBND quận 1, TP HCM) khi ông đòi lại tiền cứu trợ do địa phương chậm xây nhà tình thương cho người nghèo.
Bảo đảm tương lai
11/4/2021 548 1k
Nhận khoản lương hưu đầu tiên sau khi nghỉ hưu, một người bạn của tôi nói: "Không phải là khoản tiền lớn, song nó đem lại sự an tâm. Có cuốn sổ hưu, tâm thế cũng nhẹ nhàng, xem như mình đã có phần đóng góp công sức cho xã hội, nay được ghi nhận để không phải lo âu nhiều lúc tuổi già".
Lý Sơn: Cơ hội ít, lại mong manh
10/4/2021 548 1k
Cơ hội để cái tên Lý Sơn (Quảng Ngãi) được giới thiệu trên bản đồ du lịch thế giới xem chừng sắp tắt khi lãnh đạo tỉnh này yêu cầu Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch báo cáo UBND tỉnh để trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét quyết định kết thúc đề án Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh.
Đồng bộ để kiểm soát giá đất
9/4/2021 548 1k
Báo cáo thông tin thị trường bất động sản (BĐS) năm 2020 và những tháng đầu năm 2021 của Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS - Bộ Xây dựng cho thấy giá BĐS vẫn tăng, chỉ số quan tâm của người dân đối với BĐS cũng tăng từ 15%-105%.
Kỳ vọng Chính phủ mới

Kỳ vọng Chính phủ mới

Kỳ họp Quốc hội lần này đánh dấu sự chuyển giao thế hệ lãnh đạo trong thành phần Chính phủ, đang được kỳ vọng kế thừa thành quả đã qua để tạo ra các đột phá mới, đưa đất nước tiến lên.