Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với hồ sơ dự án luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), bao gồm báo cáo tổng kết và chi tiết dự thảo luật.
Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt tiền được xử phạt không lập biên bản, áp dụng với cả phạt nguội
Luật hiện hành quy định một trong các trường hợp được áp dụng xử phạt không lập biên bản là "phạt tiền đến 500.000 đồng đối với cá nhân, 1 triệu đồng đối với tổ chức".
Bộ Công an đánh giá mức tiền phạt nêu trên tương đối thấp so với mặt bằng chung của các khung xử phạt trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước hiện nay. Hệ quả là phạm vi áp dụng xử phạt không lập biên bản rất hẹp. Trong khi đó, nhiều hành vi vi phạm phổ biến có mức tiền phạt cao hơn, dù tính chất, mức độ vi phạm không nghiêm trọng và có thể xử lý theo thủ tục đơn giản.
Theo đó, Bộ Công an đề xuất sửa đổi theo hướng áp dụng xử phạt không lập biên bản với hành vi vi phạm mà mức tối đa của khung tiền phạt đối với hành vi đó hoặc hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt tiền tính theo tỷ lệ, số lần giá trị khoản thu trái pháp luật đến 1 triệu đồng đối với cá nhân, 2 triệu đồng đối với tổ chức.
Đáng chú ý, luật hiện hành quy định vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì không được áp dụng thủ tục xử phạt không lập biên bản (phải lập biên bản vi phạm hành chính - PV).
Bộ Công an nhận thấy hiện nay nhiều hành vi vi phạm có tính chất đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ (camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm…) đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt.
Việc buộc phải lập biên bản trong tất cả các trường hợp này làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.
Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất sửa đổi theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng xử phạt không lập biên bản với cả hành vi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất nâng mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50 triệu đồng đến 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân (hiện hành tối đa 1 tỉ đồng), từ 100 triệu đồng đến 3 tỉ đồng đối với tổ chức (hiện hành tối đa 2 tỉ đồng).
Riêng địa bàn thuộc các thành phố thì mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung (áp dụng trong các lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông; đất đai; xây dựng; bảo vệ môi trường…).
Bộ Công an lý giải rằng, mức phạt tiền tối đa hiện nay được giữ nguyên từ năm 2012. Trong khi mức lương cơ sở năm 2025 đã tăng 2,2 lần (2,34 triệu đồng/tháng), thu nhập bình quân đầu người năm 2024 cũng tăng 3,85 lần (7,7 triệu đồng/tháng).
Chưa kể, tại nhiều lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng, phòng cháy, chữa cháy..., mức lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm thường cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa mà cơ quan chức năng có thể áp dụng.
Thực tế trên dẫn đến chế tài tiền phạt không bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa; không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm; do đó cần thiết phải tăng thêm.
