Anh NGUYỄN MINH TUẤN (25 tuổi, ở TP HCM) hỏi: Tôi thường làm quên giờ ăn và bị stress triền miên. Gần đây, tôi bị đau bụng kéo dài nhưng lại ngại đi khám. Xin hỏi bác sĩ tôi có gặp các vấn đề về tiêu hóa hay không?
Bác sĩ HÀNG THẾ CƠ, Khoa Tiêu hóa - Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn, trả lời:
Qua những mô tả của anh, tôi hoàn toàn hiểu và đồng cảm. Những thói quen sinh hoạt như bỏ bữa, ăn uống thất thường kết hợp với stress kéo dài là những yếu tố nguy cơ rất lớn và phổ biến đối với các vấn đề tiêu hóa ở giới trẻ, đặc biệt là nhân viên văn phòng.
Những triệu chứng anh mô tả như đau bụng kéo dài trong bối cảnh bỏ bữa và stress triền miên — có thể liên quan đến một hoặc nhiều vấn đề tiêu hóa sau: Viêm loét dạ dày - tá tràng: Việc bỏ bữa thường xuyên khiến dạ dày rỗng, acid dạ dày không có thức ăn để trung hòa sẽ tự tấn công niêm mạc dạ dày và tá tràng, gây ra các vết loét. Stress làm tăng tiết acid và làm tổn thương chậm lành hơn. Một số trường hợp tình trạng viêm loét kéo dài có thể gây các biến chứng nguy hiểm như thủng, rò tiêu hóa...
Hội chứng ruột kích thích (IBS): Đây là một rối loạn chức năng tiêu hóa rất thường gặp khi bị căng thẳng kéo dài. Stress làm thay đổi sự giao tiếp giữa não bộ và ruột (trục não-ruột), khiến ruột tăng nhạy cảm và co thắt bất thường, gây đau bụng, chướng bụng, thay đổi thói quen đại tiện (tiêu chảy hoặc táo bón).
Trào ngược dạ dày - thực quản (GERD): Stress và thói quen ăn uống vội vàng, không đúng giờ có thể làm yếu cơ thắt thực quản dưới, khiến acid trào ngược lên. Mặc dù triệu chứng điển hình là ợ nóng, ợ chua nhưng đôi khi người bệnh chỉ cảm thấy đau ở vùng thượng vị, dễ nhầm lẫn với đau dạ dày.
BS Hàng Thế Cơ tư vấn cho người bệnh
Tôi xin nhấn mạnh việc anh đau bụng kéo dài là một tín hiệu cảnh báo của cơ thể và không nên ngại đi khám.
Phòng ngừa biến chứng đau bụng kéo dài không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm hơn như xuất huyết tiêu hóa (chảy máu dạ dày), thủng dạ dày hoặc thậm chí ung thư hóa (dù hiếm gặp ở tuổi 25 nhưng không thể loại trừ hoàn toàn nếu có các yếu tố nguy cơ khác).
Chỉ thông qua thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu (như nội soi dạ dày - đại tràng), bác sĩ mới có thể xác định chính xác nguyên nhân gây đau là do tổn thương thực thể (viêm loét, u, polyp) hay rối loạn chức năng. Từ đó mới có phác đồ điều trị đúng.
Anh nên tránh tự ý điều trị. Việc tự mua thuốc giảm đau hoặc thuốc kháng acid dùng kéo dài mà không theo chỉ định có thể che lấp triệu chứng, làm bệnh âm thầm tiến triển nặng hơn hoặc gây tác dụng phụ cho cơ thể.
Trong khi chờ sắp xếp thời gian đi khám, anh có thể bắt đầu điều chỉnh lối sống như sau để hỗ trợ hệ tiêu hóa. Ăn uống đúng giờ, đủ bữa: Tuyệt đối không được bỏ bữa. Cố gắng ăn đúng giờ hàng ngày để tạo nhịp sinh học cho dạ dày. Ăn chậm, nhai kỹ. Tránh ăn quá no, đặc biệt là vào buổi tối. Kiểm soát stress: Stress là "kẻ thù số 1" của đường ruột. Anh nên dành thời gian tập thể dục 30 phút mỗi ngày, thực hành thiền hoặc các kỹ thuật thư giãn để giảm bớt căng thẳng. Giấc ngủ đủ (7-8 tiếng) cũng cực kỳ quan trọng. Một số trường hợp không thuyên giảm dù đã thay đổi lối sống ngoại trừ việc thăm khám chuyên khoa tiêu hóa nên thăm khám thêm chuyên khoa bổ trợ như tâm lý.
Hạn chế kích thích, giảm tiêu thụ các chất kích thích và gây tổn thương niêm mạc như rượu, bia, cà phê đậm đặc, thuốc lá, đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ. Uống đủ nước giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn và hỗ trợ điều trị táo bón (nếu có). Tóm lại, việc đi khám là không thể trì hoãn.
